thumbnail
Esther groeide op tussen twee nationaliteiten

Vrij zonder grenzen

Uitzending van woensdag 16 september 2020 om 17:45

Views 0
Delen

Omroep Gelderland werkt samen met het Duitse Studio47 aan de “Vrij zonder grenzen” in Europa. Het programma vertelt grensoverschrijdende verhalen uit de regio die te maken hebben met de 75e Bevrijdingsdag en 75 jaar einde van de Tweede Wereldoorlog. De herinneringen aan deze tijd staan centraal, bijvoorbeeld aan vlucht en verdrijving, maar ook de gevoelens van nu zijn erg belangrijk over wat ons verbindt en wat ons van elkaar onderscheid.

Haar Nederlandse opa, Johan Gansner, werkte in Duitsland en ontmoette daar de Duitse, Anna Kleinewegen. Ze trouwden vlak voor de oorlog, waardoor de Duitse Anna automatisch de Nederlandse nationaliteit kreeg.

Het stel kreeg drie kinderen. Esther’s moeder, Erika, kwam in 1941 ter wereld. 

De oorlog werd heftiger en de situatie voor het Nederlandse gezin in Bocholt vrij ingewikkeld. 

Wat doe je als Nederlandse man, als de oorlog uitbreekt, je van oorsprong Duitse vrouw door jou de Nederlandse nationaliteit heeft aangenomen, En je met je Nederlandse gezin in Duitsland woont? 

Vluchten als gezin naar Nederland leek net zo onmogelijk als blijven. Het gezin werd Duits. Oma Anna moest daardoor gek genoeg in eigen land weer inburgeren. Waardoor ze allemaal de Duitse nationaliteit kregen.

Esther kan zich niet voorstellen wat voor pijnlijke situatie dat moet zijn geweest en hoe zwaar sommige keuzes waren. En welke invloed deze keuzes hadden voor de identiteit van haar opa en oma.

Uiteindelijk overleed Esther’s opa vlak na de oorlog door ontstoken granaatscherven in zijn longen. We gaan op bezoek bij het huis van Esther’s oma. Die bleef achter met twee jonge dochters zonder inkomen.

“Mijn moeder groeide hier met haar zus op. En weet je wat er gebeurde? Mijn Duitse moeder raakte frappant genoeg verliefd op een Nederlander. Toen ik naar de middelbare school ging en tijdens geschiedenis alles leerde over de oorlog, werd ik heel stil. Ik schaamde me voor het feit dat ik Duitsers wél aardig vond. Het woord ‘moffen’ kreeg ik niet uit mijn strot. We leren veel zwart / wit. In goed of fout. Maar ik weet dat het veel genuanceerder ligt. Gelukkig steeds meer mensen 75 jaar later waarin steeds meer ruimte komt voor de persoonlijke verhalen. 

Het maken van keuzes vind ik erg lastig. Net als het indelen in hokjes. identiteit maakt wie je bent. Wie een ieder van ons is. Niet onze nationaliteit. 
Je nationaliteit kun je verliezen maar je identiteit is wie je ten diepste bent. Het wisselen van nationaliteiten & het kwijtraken ervan, werkt hoe dan ook door naar je identiteit. Dat was toen, maar is nu ook nog zo.

Ondersteund door het INTERREG - programma