“Ons Dorp” - Gelderland van toen op film! Van Rumpt tot Renkum!

De nieuwe TV-serie 'Ons Dorp' van Omroep Gelderland neemt de kijker mee terug naar de jaren '50 en '60 van de vorige eeuw. De jaren waarin de Enschedese ondernemer Johan Adolfs en zijn filmers met Paillard Bolex-camera's stad en land afreisden om dorpsfilms op te nemen. Een periode die deels onbezorgdheid en onbevangenheid uitstraalt terwijl er ook aangepakt moest worden. Een tijdperk waarin de dorpen en kleine steden besloten en gelukkige gemeenschappen lijken waar iedereen elkaar kent en groet.

Het filmproject werd opgestart als inkomstenbron voor muziekverenigingen in Nederlandse dorpen en kleine steden. In de beginjaren reed de camerawagen met volgend opschrift door Gelderland en andere provincies: 'Landelijke Filmactie. Nederlandse Federatie van Harmonie- en Fanfaregezelschappen en Euphonia Algemeen Nederlands Zangersblad'. In eerste instantie was het de bedoeling om alleen geluidsopnames van muziekgezelschappen en/of koren te maken. Adolfs kwam met het plan om ook te gaan filmen. De films zijn voor een deel bewaard gebleven maar de geluidsopnames op grammofoonplaten zijn zo goed als allemaal verloren gegaan.

Adolfs kreeg bij het maken van de eerste film het advies: 'Breng zoveel mogelijk mensen in beeld, dan komen ze allemaal naar zichzelf kijken !'. Dat bleek een gouden tip; bij vertoningen liepen de zalen steevast vol. Tussen 1948 en begin jaren '70 maakten cameramannen als Piet Hembrecht ruim 1500 dorpsfilms. Hembrecht filmde van begin jaren '50 tot en met eind jaren '60 voor Adolfs en was daarmee een constante factor in het filmproject. Zo af en toe komen de filmers en hun gidsen (dorpsbewoners die een draaidag hadden voorbereid) ook in beeld. De films werden steeds volgens hetzelfde stramien gedraaid: een rondgang door het dorp, een bezoek aan de scholen en de middenstand, en altijd werd de film afgesloten met een optocht van de verenigingen uit het dorp. Van Gendringen tot aan Hattem en van Zaltbommel tot Elden. Die verenigingen waren meestal de opdrachtgever en konden hun kas spekken als dorpsgenoten in de winter naar zichzelf en hun buren kwamen kijken.

Op de dorpsfilm van Varsseveld 1962 duikt een jonge Guus Hiddink op, hier op deze still rechtsvoor.

Waar is de film van uw dorp? De verdwenen dorpsfilms van Gelderland

De cameramensen filmden in Gelderland in ruim 250 dorpen of stadjes. Van die opnames zijn inmiddels zo'n 75 films teruggevonden en gerestaureerd. Omroep Gelderland laat er vanaf januari 12 zien. Veel dorpsfilms zijn dus verdwenen of vergeten en liggen nog in kast, kluis of koffer.

Cameraman Piet Hembrecht in actie op het bedrijfsbusje van de firma Adolfs.

Mocht u willen weten of er in uw woon- of geboorteplaats ook een Adolfs-film is gemaakt raadpleeg dan deze lijst, daar staan alle plaatsen op waar in die jaren gefilmd is. Films met een archiefnaam er achter zijn in de meeste gevallen in de beeldbanken van genoemde archieven terug te vinden. U kunt daar dan alle in uw dorp gemaakte opnames bekijken. En mocht u weet hebben van een film die nog niet is gevonden (waar in de lijst dus geen archief of vindplaats achter staat) meld dat dan aub aan de redactie via onsdorp@gld.nl zodat wellicht ook uw dorp of stad binnenkort op TV te zien is.

De schutterij van Gendt in 1949

”Ons dorp” komt tot stand in samenwerking met het Gelders Archief, Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL), Regionaal Archief Rivierenland en de plaatselijke historische genootschappen.

Van januari tot juli 2018 iedere dinsdag bij Omroep Gelderland.

Dit zijn de plaatsen die aan bod komen: 

Aalst, 3 april
Aalten, 10 april
Brakel, 20 maart
Brummen, 1 mei
Didam, 19 juni
Dieren, 6 februari
Elburg, 17 april
Elden, 27 maart
Ellecom, 22 mei
Gaanderen, 8 mei
Gendringen, 13 februari
Gendt, 9 januari
Groesbeek, 24 april
Hattem, 23 januari
Lobith-Tolkamer, 3 juli
Millingen a/d Rijn, 15 mei
Oosterbeek, 12 juni
Renkum, 13 maart
Rossum, 26 juni
Rumpt/Gellicum, 30 januari
Steenderen, 6 maart
Ulft, 10 juli
Varik/Heesselt, 5 juni
Varsseveld, 16 januari
Velp/Rozendaal, 27 februari
Zaltbommel, 20 februari
Zeddam, 29 mei

 

Zoek naar films bij

Gelders Archief

Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers

Regionaal Archief Rivierenland