Ons Dorp - Gelderland van toen op film! Van Beneden-Leeuwen tot Gameren!

De TV-serie Ons Dorp van Omroep Gelderland neemt de kijker mee terug naar de jaren '50 en '60 van de vorige eeuw. De jaren waarin de Enschedese ondernemer Johan Adolfs en zijn filmers met Paillard Bolex-camera's stad en land afreisden om dorpsfilms op te nemen. Een periode die deels onbezorgdheid en onbevangenheid uitstraalt terwijl er ook aangepakt moest worden. Een tijdperk waarin de dorpen en kleine steden besloten en gelukkige gemeenschappen lijken waar iedereen elkaar kent en groet.

Benieuwd naar de dorpsfilms die vanaf oktober 2020 te zien op TV Gelderland? Zie hieronder het overzicht met de afleveringen.

22 oktober: Nederhemert 1963
29 oktober: Heerde 1968
05 november: Beneden- en Boven-Leeuwen 1970
12 november: Westervoort 1964
19 november: Harfsen 1956
26 november: Gameren 1968
03 december: Borculo 1950
10 december: Compilatie van de uitzendingen in 2020

Het filmproject werd opgestart als inkomstenbron voor muziekverenigingen in Nederlandse dorpen en kleine steden. In de beginjaren reed de camerawagen met volgend opschrift door Gelderland en andere provincies: 'Landelijke Filmactie. Nederlandse Federatie van Harmonie- en Fanfaregezelschappen en Euphonia Algemeen Nederlands Zangersblad'. In eerste instantie was het de bedoeling om alleen geluidsopnames van muziekgezelschappen en/of koren te maken. Adolfs kwam met het plan om ook te gaan filmen. De films zijn voor een deel bewaard gebleven maar de geluidsopnames op grammofoonplaten zijn zo goed als allemaal verloren gegaan.

Adolfs kreeg bij het maken van de eerste film het advies: 'Breng zoveel mogelijk mensen in beeld, dan komen ze allemaal naar zichzelf kijken !'. Dat bleek een gouden tip; bij vertoningen liepen de zalen steevast vol. Tussen 1948 en begin jaren '70 maakten cameramannen als Piet Hembrecht ruim 1500 dorpsfilms. Hembrecht filmde van begin jaren '50 tot en met eind jaren '60 voor Adolfs en was daarmee een constante factor in het filmproject. Zo af en toe komen de filmers en hun gidsen (dorpsbewoners die een draaidag hadden voorbereid) ook in beeld. De films werden steeds volgens hetzelfde stramien gedraaid: een rondgang door het dorp, een bezoek aan de scholen en de middenstand, en altijd werd de film afgesloten met een optocht van de verenigingen uit het dorp. Van Gendringen tot aan Hattem en van Zaltbommel tot Elden. Die verenigingen waren meestal de opdrachtgever en konden hun kas spekken als dorpsgenoten in de winter naar zichzelf en hun buren kwamen kijken.

ons dorp

Op de dorpsfilm van Varsseveld 1962 duikt een jonge Guus Hiddink op, hier op deze still rechtsvoor.

Waar is de film van uw dorp? De verdwenen dorpsfilms van Gelderland

De cameramensen filmden in Gelderland in ruim 250 dorpen of stadjes. Van die opnames zijn inmiddels zo'n 75 films teruggevonden en gerestaureerd. Omroep Gelderland laat er vanaf januari 13 zien. Veel dorpsfilms zijn dus verdwenen of vergeten en liggen nog in kast, kluis of koffer.

Wil je weten of er in jouw woon- of geboorteplaats ook een Adolfs-film is gemaakt? Raadpleeg dan deze lijst op onze website, daar staan alle plaatsen op waar in die jaren gefilmd is. Films met een archiefnaam erachter zijn in de meeste gevallen in de beeldbanken van genoemde archieven terug te vinden. Daar is het mogelijk alle gemaakte opnames uit jouw dorp te bekijken. Ken je een film die nog niet is gevonden? Geef het door aan onze redactie via onsdorp@gld.nl zodat wellicht ook jouw dorp of stad binnenkort op TV te zien is.

Ons Dorp komt tot stand in samenwerking met het Gelders Archief, Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL), Regionaal Archief Rivierenland en de plaatselijke historische genootschappen.

Ons Dorp is van 22 oktober tot en met 10 december 2020 iedere donderdag te zien om 17.20 uur bij Omroep Gelderland (daarna ieder uur herhaald).