De Volmaakte Geldersche Keukenmeid was ooit het populairste kookboek van Nederland

NIJMEGEN - Weinig kookliefhebbers zullen het kennen, maar lange tijd was het een begrip voor iedereen die graag bezig is met potten en pannen. De Volmaakte Geldersche Keukenmeid was aan het einde van de achttiende en in de negentiende eeuw het meest gedrukte kookboek van Nederland. De eerste druk stamt uit 1756. Nijmeegse dames uit de gegoede burgerij zouden de recepten bij elkaar hebben gebracht.

In Amsterdam werd ook een Hollandse Keukenmeid uitgebracht en verder hadden andere steden en provincies ook hun eigen receptenboeken. Toch groeide de Geldersche Keukenmeid uit tot het meest gelezen kookboek in Nederland. Tot het begin van de twintigste eeuw werd het vele malen herdrukt.

Pagina uit de Volmaakte Geldersche Keukenmeid Foto: Omroep Gelderland

Soup van Runtvleesch

Geheim van het Gelderse succes zou de moderne aanpak van de Nijmeegse uitgever zijn. Hendrik Heymans liet de recepten controleren en bewerken door een beroepskok. Hij zorgde ook voor een logische hoofdstukindeling. Zo begint de Volmaakte Geldersche Keukenmeid in het eerste hoofdstuk met de soepen. Achtereenvolgens zijn recepten te lezen van 'Soup van Runtvleesch, Soup op een andere manier en Soup van Dop-Erten met jonge Hoenders.'

400 pagina's en 800 recepten

Uiteindelijk zou de Volmaakte Geldersche Keukenmeid steeds dikker worden. De meest uitgebreide uitgave telt vierhonderd pagina's en achthonderd recepten. Opvallend is dat er veel vleesgerechten te vinden zijn.

Voorbeelden zijn: met spek gestoofde peren, haas met mosterdsaus, kreeftensoep en koolrabi gevuld met spek, varkensvlees, ansjovis en eieren. Verder is een groot aantal recepten met riviervis in het boek opgenomen. In de Gelderse rivieren was deze altijd ruim voor handen. Twintig procent van de recepten zijn groentegerechten. Een populair voorbeeld is artisjokken gevuld met morieljes.

Pagina uit de Volmaakte Geldersche Keukenmeid Foto: Omroep Gelderland

Opnieuw uitgeven

De Radboud Universiteit Nijmegen denkt na over een heruitgave van de Volmaakte Geldersche Keukenmeid. Hoogleraar Oudere Nederlandse letterkunde Johan Oosterman vindt het ook maatschappelijk een interessant boek: “Onderzoek laat zien hoe eetgewoontes veranderden, dat Gelderse eetgewoontes anders waren dan die elders in het land: er werd meer wild gegeten en ook orgaanvlees bleef langer populair dan elders.”

Het is nog onduidelijk wanneer de heruitgave beschikbaar is. Op internet is een digitale versie uit 1756 te raadplegen.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op 06 - 220 543 52 of stuur een mail: omroep@gld.nl!
Meer over dit onderwerp:
NIJMEGEN GEMEENTE NIJMEGEN RIDDERSVANGELRE
Deel dit artikel: