Een bloedbad in de kelder en een hijsrad op zolder

ZUTPHEN - Een raadselachtig bassin in de kelder, de contouren van een poortje in de binnenmuur en een houten rad op zolder. Wat is het en waar diende het voor? Marianne de Vink van het Verhalenhuis in Zutphen is razend benieuwd naar de historische verhalen van het pand in de binnenstad. Stadsarcheoloog Michel Groothedde geeft antwoord op al haar vragen.

Het Verhalenhuis in Zutphen is een kunstwerk op zich. Beeldend kunstenaar Jacques van Es (81) maakte het in de jaren 70 tot wat het nu is, met een boomsculptuur die van de grond tot aan de zolder doorloopt en overal intrigerende werken aan de muur.

Iedereen die op verhaal wil komen, is er welkom, om inspiratie op te doen of om zijn eigen levensverhaal te ontdekken. Maar de geschiedenis van het pand zelf gaat natuurlijk veel verder terug dan de jaren 70 en beheerder Marianne de Vink is dan ook razend benieuwd naar het historische verhaal van het huis. Ze hoopt dat de Ridders van Gelre haar meer kunnen vertellen.

Hoe dikker, hoe ouder

Marianne neemt Ridder Bas mee op safari door het eeuwenoude pand. In de binnenmuur lijkt een soort boog te zijn aangebracht met stenen van verschillende kleuren. Zat daar ooit een poortje? En waar leidde dat dan naartoe?

Bekijk de reportage. De tekst gaat eronder verder.

Stadsarcheoloog Michel Groothedde weet het antwoord; de verschillende kleuren stenen in de muur vormen geen poortje, maar het zijn dakpannen uit verschillende periodes. Er zitten zelfs middeleeuwse dakpannen tussen. Die zijn daar aangebracht met specie, om een deuk in de muur uit te vullen, zodat-ie mooi glad gestuct kon worden. Hergebruik van oude bouwmaterialen dus, heel duurzaam.

Tekst gaat verder onder de foto.

Stadsarcheoloog Michel Groothedde meet het metselwerk. Foto: Omroep Gelderland

Maar Michel Groothedde vindt de muur zelf veel interessanter. Met een duimstok meet hij hoeveel centimeter tien lagen metselwerk is, dus de dikte van de stenen met de voegen. Hij komt uit op 80 centimeter en daaruit kan hij afleiden dat de muur laat-middeleeuws moet zijn, uit het eind van de 14de eeuw of begin 15de eeuw.

Zouden de bakstenen met voegen dunner zijn geweest, dan zouden ze waarschijnlijk uit een latere periode stammen. “In Zutphen is het zo, hoe dikker de steen, hoe ouder”, weet de stadsarcheoloog. Geen poortje dus, maar wel een mooie ontdekking.

Bloedbad in de kelder

Maar waarvoor diende dat betegelde bassin in de kelder? Is dat Romeins, zoals Marianne hoopt? Het lijkt namelijk op een bassin in het Romeinse dorp in Openluchtmuseum Archeon. Michel Groothedde moet Marianne teleurstellen.

Het is wel degelijk een bassin, maar het stamt uit de 19de eeuw. Het is waarschijnlijk een opvangbassin van een slachterij, waarin het bloed van geslachte dieren werd opgevangen en afgevoerd, een bloedbad dus. Waarschijnlijk heeft er ooit een slager in het pand gewoond.

Tekst gaat verder onder de foto.

Het hijsrad in de nok van de zolder. Foto: Omroep Gelderland

Hijsrad op zolder

Op de zolder van het huis hangt een groot houten rad met scherpe haken. Michel Groothedde: “Het is een hijsrad en de naam zegt het al: je kunt er goederen mee ophijsen.”

Er heeft ooit een touw aan gezeten, dat via een spil naar buiten liep en met dat touw kon je zware lasten naar de zolder tillen. Het hoorde echt bij het bevoorraden van een pakhuis, en vroeger hadden bijna alle huizen in de binnenstad zo’n rad op zolder. Tegenwoordig zijn er nog zo’n 200 tot 300 van die intacte raderen in Zutphen, een mooi overblijfsel van de handelsgeschiedenis van de Hanzestad.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op 06 - 220 543 52 of stuur een mail: omroep@gld.nl!
Deel dit artikel: