Nederlandse Sinterklaasviering begon in Nijmegen

NIJMEGEN - Nijmegen is de eerste stad waar Sinterklaas ooit voet op Nederlandse bodem zette. De Sint-Nicolaaskapel op de Valkhofheuvel zou daarvan wel eens een stille getuige kunnen zijn.

De historisch figuur Sint-Nicolaas was bisschop van de Byzantijnse plaats Myra, in het huidige Turkije. In het Byzantijnse rijk was hij al snel een populaire heilige. In noordwest-Europa werd de heilige Nicolaas pas na 1100 onderdeel van een populaire volksverering. Keizerin Theophanu bracht Sinterklaas al honderd jaar eerder mee naar Nijmegen. Zij woonde, net als andere Duitse vorsten en vorstinnen, regelmatig op de Valkhofburcht.

Hettie Peterse werkte mee aan een boek over de geschiedenis van het Valkhof. “Keizerin Theophanu moet Sint-Nicolaas ook hebben vereerd tijdens haar bezoekjes aan Nijmegen. Hij was één van haar twee belangrijkste heiligen.”

Sint-Nicolaaskapel Foto: Omroep Gelderland

[storytelling:picture:]

Nicolaaskapel

Theophanu overleed in 991 op de Valkhofburcht. Het zou goed kunnen dat haar zoon keizer Otto III de Nicolaaskapel oprichtte ter nagedachtenis aan zijn moeder en die vernoemde naar één van haar favoriete heiligen. Of de kapel op het Valkhof ook daadwerkelijk door Otto III is gebouwd en of die ook direct gewijd is aan Sint-Nicolaas is onzeker. Toch is er onlangs een muurschildering in Nijmegen te zien van keizerin Theophanu met de Nicolaaskapel in haar hand. Peterse vindt het aannemelijk dat de Nicolaaskapel rond het jaar 1000 is opgericht ter nagedachtenis aan Theophanu. “In ieder geval zal zij Sint-Nicolaas hebben vereerd tijdens haar verblijf op de Valkhofburcht.”

Muurschildering van Theophanu in Nijmegen Foto: Omroep Gelderland

Schoentje zetten

Na Nijmegen vond de Sint-Nicolaasverering pas vanaf de dertiende eeuw op grotere schaal navolging in andere Nederlandse steden. Sinterklaas werd de patroonheilige van de stad Amsterdam. In de late middeleeuwen ontstond de traditie van 'schoentje zetten' op Sint-Nicolaasavond. De moderne Sinterklaasviering met de stoomboot uit Spanje en Zwarte Piet ontstond pas rond 1850.

Huis van Sinterklaas in de Nicolaaskapel Foto: Omroep Gelderland

Huis van Sinterklaas

Ook na keizerin Theophanu bleef Sinterklaas populair in Nijmegen. Het machtige schippersgilde vernoemde zich in de late middeleeuwen naar Sint-Nicolaas. De afgelopen weken logeerde Sinterklaas in zijn eigen Sint-Nicolaaskapel op het Valkhof. Kinderen mochten in kleine groepjes op bezoek in het sfeervol ingerichte huis van Sinterklaas. Daarmee logeerde de goedheiligman precies op de plek waar de Sint-Nicolaastraditie in Nederland ruim duizend jaar geleden begon.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op 06 - 220 543 52 of stuur een mail: omroep@gld.nl!