Waarom hebben juist de bossen op de Veluwe het zo moeilijk?

UDDEL - Bossen hebben het zwaar. Vooral op de zandgronden loopt de biodiversiteit terug en gaan veel eiken dood. De stikstofdepositie wordt gezien als belangrijke oorzaak van de problemen. Onderzoekers van de vereniging Bosgroepen zijn bezig om de bodemkwaliteit op verschillende plekken gedetailleerd in kaart te brengen. Die kennis is nodig om de kwetsbaarste bossen van de ondergang te redden.

Met handen vol gereedschap trekken landschapsecologen Harm Smeenge en Ariët Kieskamp deze weken vrijwel dagelijks de Gelderse bossen in. Op tientallen locaties in bossen op de Veluwe, de Achterhoek en de IJsselvallei doen de onderzoekers metingen.

Bekijk de video. De tekst gaat eronder verder.

Op de meetlocatie in Hummelo zijn eiken tientallen meters de lucht in geschoten. Vanuit de groene kruinen van de bomen klinkt het 'dudeljo' van de wielewaal. Tussen de rijke vegetatie in het bos heeft Smeenge een diepe kuil gegraven.

'Aan deze kleilaag kun je zien dat hier dertienduizend jaar geleden de Rijn stroomde', vertelt Smeenge voor de camera van Omroep Gelderland. 'Die klei bevat volop mineralen en dat kun je terugzien aan de weelderige groei in het bos. Het brult hier de grond uit.' Met een stripje leest de ecoloog de pH-waarde van de diepe grondlaag. 'Die is 5, dat is zwak zuur. Dat is wat je verwacht bij zo'n weelderig bos.'

Een stukje verderop heeft Ariët Kieskamp een monster genomen van de bovenste laag van de bosbodem. Hier is de pH-waarde 4. 'Dat betekent dat de bodem hier in de afgelopen decennia zuurder is geworden', concludeert Kieskamp. Maar doordat de diepere bodemlagen in dit Hummelose bos slechts zwak zuur zijn, heeft het bos hier nog nauwelijks te lijden van de toegenomen verzuring.

Veluwse bossen hebben het veel zwaarder

Anders is dat in de bossen op de Veluwe. Daar zijn de diepere grondlagen van nature al zuurder. Daardoor ontbreekt daar een buffer om de toegenomen verzuring op te vangen. De grond is zo zuur dat die in feite giftig is geworden voor veel bomen en planten, legt Kieskamp uit. Dat leidt tot de problemen die we nu zien in de Veluwse bossen. Voedingsstoffen verdwijnen uit de bodem waardoor bomen en planten en dus ook veel dieren moeite hebben om te overleven. 

Op de Veluwe proberen beheerders de conditie van bossen te verbeteren. Zo zijn er proeven bezig waarbij fijngemalen gesteente over de bodem wordt uitgestrooid. Dit steenmeel bevat kalk om de verzuring tegen te gaan. Ook zitten er mineralen in die helpen om de bodemkwaliteit verder te verbeteren.

Het aanplanten van specifieke soorten loofbomen kan ook helpen om de pH-waarde van de bosbodem op te krikken. 'Ieder gebied vraagt om zijn eigen aanpak', zegt Smeenge. 'Daarvoor is het belangrijk om te weten wat de samenstelling van de bodem vroeger was en hoe die nu is.'

Dit najaar verwacht de vereniging Bosgroepen het onderzoek klaar te hebben. De resultaten kunnen natuurbeheerders helpen bij het nemen van maatregelen om de Gelderse bossen, daar waar nodig, nieuw leven in te blazen.

Zie ook: Steeds meer proeven met steenmeel op de Veluwe

Meer over dit onderwerp:
Veluwe Gemeente Apeldoorn Uddel Natuur Nieuws
Deel dit artikel: