Waterschap Rivierenland investeert flink en inwoners betalen de prijs

TIEL - Rivierenlanders gaan flink meer betalen aan waterschapslasten. De tarieven zijn afgelopen jaar al flink verhoogd en dat gebeurt de komende jaren weer. Huishoudens betalen volgens de huidige inzichten in 2024 zo'n 21 procent meer dan het afgelopen jaar. En het is maar de vraag of het daar bij blijft.

door Menno Provoost

Onlangs is een nieuwe kostenverdeling vastgesteld voor inwoners, bedrijven en grondbeheerders die waterschapslasten betalen. Daarmee wordt duidelijk dat de belasting voor diverse groepen de komende jaren fors omhoog gaat. In 2018 betaalde een gemiddeld huishouden met een huurwoning nog 248 euro. Dit jaar is dat al 262 euro en zo stijgt het door tot 299 euro in 2024.

Voor huishoudens met een koopwoning stijgen de kosten nog iets meer: van 359 euro in 2018 tot 435 in 2024. Ook agrarische bedrijven ontkomen niet aan forse kostenstijgingen. Zo betaalt een melkveebedrijf in 2024 4.351 euro. Dat is ruim 1.000 euro meer dan in 2018: een stijging van 30 procent.

Volgens heemraad Goos den Hartog doet het waterschap zijn best om de lasten voor de inwoners niet te veel te laten stijgen. Maar met name in Rivierenland moet er heel veel gebeuren om te blijven zorgen voor voldoende schoon water en bescherming tegen overstroming.

'Een heel lastig gebied'

'Vergeleken met andere waterschappen in Nederland, zitten we altijd een beetje in de middenmoot', zegt Den Hartog. 'Dat vind ik wel positief. Zeker gezien het complexe gebied. We hebben een hele forse opgave met de dijken. Daarbij is het klimaattechnisch een heel lastig gebied, van hoog naar laag met veel polders. Er zijn veel elementen te noemen waardoor ons werk hier best een hele complexe opgave is. En dan denk ik dat wij dat redelijk goed doen. We proberen altijd een sober en doelmatig waterschap te zijn, maar onze taken kosten wel geld.'

Als voorbeeld noemt de heemraad de maatregelen die bedacht zijn om de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden in de periode tot 2050 klimaatbestendig te maken. Het watersysteem in het gebied is niet berekend op piekbuien en hogere waterstanden in de rivier. Daarbij is er sprake van bodemdaling en zijn veel kades niet meer hoog en stevig genoeg. Het watersysteem dat zes eeuwen lang grofweg op dezelfde manier gefunctioneerd heeft, gaat daarom grondig op de schop. Het water wordt straks niet meer alleen via Kinderdijk afgevoerd, maar ook via een of twee nieuw te bouwen gemalen.

Al met al schat het waterschap de kosten van het project in op zo'n honderd miljoen euro. Dit moet allemaal door de inwoners van het waterschap zelf opgebracht worden, er is geen landelijke subsidie voor. En in deze periode van hoogconjunctuur is het maar de vraag of het bij dit bedrag blijft. Den Hartog: 'Als je kijkt naar aannemers, naar ingenieursbureaus, als je kijkt naar simpel een kuub klei, wat dat kost op dit moment omdat er veel vraag is. Daar kun je nu nog maar een schatting van maken, maar als je in de komende periode uit gaat voeren, zal het mij niet verbazen als die kosten nog verder oplopen.'

Grote kostenstijging voor dijkversterking

Hetzelfde probleem speelt zich in nog grotere mate af bij de berekeningen voor de dijkversterking die in de periode tot 2050 uitgevoerd moet worden. Waterschap Rivierenland is verantwoordelijk voor ruim vijfhonderd kilometer aan primaire dijken langs de grote rivieren. Ongeveer 160 kilometer voldoet niet aan de nieuwe landelijke veiligheidsnormen en moet relatief snel aangepakt worden. Het is een landelijk programma, waarvan het waterschap zelf tien procent van de kosten moet betalen. Op dit moment is daar maximaal elf miljoen euro per jaar voor uitgetrokken. Maar de kosten die momenteel uit de berekeningen komen, zijn veel hoger dan een paar jaar geleden bij de start van het project is aangenomen. Het waterschap heeft de projecten daarom even stil gezet om te kijken hoe er met deze kostenstijgingen wordt omgegaan.

'Dat is een hele forse last die de komende jaren op ons afkomt', zegt Den Hartog. 'We zitten nu middenin het proces om een route te vinden om te kijken of we die lasten in ieder geval zo laag mogelijk kunnen houden. Maar wel zo dat we in 2050 onze dijken op veiligheidsniveau hebben.' Het uitgangspunt blijft vooralsnog de maximaal 11 miljoen per jaar die is afgesproken. Den Hartog: 'Het kan zijn dat we daar op bepaalde momenten overheen komen. Maar als je kijkt naar de hele uitvoeringsperiode, kan het ook zijn dat er jaren zijn dat die lasten lager liggen. Dan zou je op een gemiddelde van die elf miljoen uit kunnen komen. Het is aan het algemeen bestuur om daar een besluit over te nemen.'

Op dit moment wordt gewerkt aan verschillende scenario's voor de dijkversterking en de planning van de verschillende trajecten. Het algemeen bestuur gaat deze in het najaar bespreken.

Voldoende schoon water

In toenemende mate is het met het veranderende klimaat ook een uitdaging om overal in het gebied te zorgen voor voldoende water. Den Hartog: 'Vorig jaar zijn we er echt achter gekomen hoe moeilijk het is om in die haarvaten van het systeem op tijd voldoende water te krijgen. Dat geeft de komende jaren bij ons een hele herziening van de in- en uitlaatcapaciteit van ons watersysteem. Er moet flink geïnvesteerd worden om te zorgen dat je in droge periodes voldoende water vasthoudt bijvoorbeeld door retentiegebieden aan te leggen.'

Op het gebied van waterzuivering staan ook veel investeringen op het programma. Het waterschap heeft relatief veel oudere, kleinere waterzuiveringsinstallaties. 'Die zijn niet meer aan te passen op de technische eisen die van ons verlangd worden voor de zuivering', aldus Den Hartog. 'Daarnaast zijn ze qua energieverbruik niet meer rendabel te houden en willen wij toe naar een energieneutraal waterschap in 2030. Dus zijn we een centralisatieslag aan het maken: kleinere zuiveringen sluiten en centrale zuiveringen groter maken. Op de lange termijn zouden de lasten daarmee naar beneden kunnen gaan, zeker als je kijkt naar het enorme stroomverbruik van onze zuiveringstak.'

Al met al nemen de jaarlijkse kosten voor het waterschap, en daarmee voor de inwoners, de komende jaren dus flink toe: van 195 miljoen in 2019 tot ruim 212 miljoen in 2024. Daar komt bij dat de reserve is geslonken. Nu wordt daar nog een deel van de kosten uit betaald, maar vanaf 2022 moeten deze volledig uit de belastingopbrengst komen.

Kwijtschelding

Het waterschap merkt dat steeds meer inwoners de belasting niet kunnen betalen en voor kwijtschelding in aanmerking komen. Recent is afgesproken dat de kosten hiervan voortaan direct doorberekend worden aan de overige inwoners. Voorheen werden deze bij de totale kosten gerekend die ook door andere groepen als bedrijven, boeren en terreinbeheerders betaald worden. 'De lasten nemen overal eigenlijk toe, bij de gemeenten, de provincie en het rijk', stelt Den Hartog. 'Mensen in het gebied die het financieel niet redden, vallen in een kwijtscheldingsregeling. Ook wij als waterschap hebben te maken met een stijging van die kwijtschelding. Er is nu besloten dat we die kwijtscheldingskosten, zo'n vierhonderdduizend euro per jaar, weer terug heffen over het totaal van de ingezetenen. Een soort solidariteitsbeginsel: met alle inwoners betalen wij ook de kosten voor degenen die het niet zelf kunnen betalen. Dat vind ik een mooi besluit van het algemeen bestuur.'

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking? Stuur ons een bericht op 06 - 220 543 52 of stuur een mail: omroep@gld.nl!
Meer over dit onderwerp:
Gemeente Tiel RegioTV Tiel Tiel Nieuws
Deel dit artikel: