Zin in Zondag | De dominee komt voorbij | Victor Bulthuis

Warmhartigheid.

Luister hier naar het fragment

Ik herinner me dat ik toen ik een jaar of twaalf was, op een zondagochtend naast mijn ouders in de kerk zat. Ik bladerde wat in het liturgieboekje, want ik was geboeid door die vreemde en soms onbegrijpelijke zinnen die je hoorde tijdens de zondagsmis. Vooral het woord ‘barmhartig’ puzzelde mij. Maar wat mij nog meer puzzelde was dat het misboekje van die ochtend sprak over ‘God de warmhartige Vader’. Ik liet het mijn moeder zien en ik herinner me dat zij moest lachen, want dat was natuurlijk een tikfout. Maar als ik er nu over nadenk vraag ik me af: bevat die tikfout geen belangrijke levensles? Betekent barmhartigheid immers niet dat je een ander een warm hart toedraagt? En is onze God daarvan niet de oorsprong? Kortom, is Hij inderdaad niet een warmhartige Vader?

‘Houd het hoofd koel en het hart warm,’ zo luidt een gezegde. Zou dat het levensmotto zijn van de gehele mensheid, dan zag de wereld er heel anders uit. Maar helaas, meestal is het omgekeerde het geval. Op discussiefora, Twitter en Facebook reageren veel mensen nogal heethoofdig en kilhartig als het gaat over toestanden, mensen of dingen die hen niet aanstaan.

Willen we weten wat barmhartigheid betekent, dan moeten we natuurlijk Jezus’ beroemde gelijkenis lezen over de Barmhartige Samaritaan (Lucas 10, 25-37). Er komt een man naar Jezus toe die de Wet van God op zijn duimpje kent. Hij weet dus wat God van mensen vraagt: Hem liefhebben en, samenhangend daarmee, je naaste als jezelf. Jezus kan dan ook niet anders zeggen dan: ‘Doe dat dan gewoon, dan zul je ten volle leven.’

Maar de man denkt waarschijnlijk: moet ik echt goed zijn voor iedereen die ik tegenkom? Als gelovige Jood wordt hij geacht bepaalde mensen te mijden die niet bij zijn eigen volk horen, zoals Samaritanen. In de parabel die Jezus hem vervolgens vertelt, worden de verhoudingen van die dagen pijnlijk duidelijk. Een man wordt beroofd en halfdood geslagen. Er komen een priester en een leviet (een tempeldienaar) langs, die de man zien liggen en meteen deken: ho even, als die man dood is, dan mogen we niet deelnemen aan de eredienst. Contact met een lijk zou hen immers ritueel onrein maken. Ze houden daarom het hoofd koel, maar ook het hart. Uitgerekend een Samaritaan, een volksvijand dus, ontfermt zich over de zwaargewonde. Jezus keert de vraag van de wetgeleerde om: van ‘wie is mijn naaste’ maakt Hij ‘wiens naaste ben ik?’ Kortom, de vraag is volgens Hem niet: ‘wie moet mij nabij zijn,’ maar ‘wie moet ik nabij zijn?’

Die Samaritaan is bij uitstek iemand die het hoofd koel houdt en het hart warm. Hij weet dat hij in de problemen kan komen door iemand te helpen die behoort tot een bevolkingsgroep die spuugt op Samaritanen. Maar daar trekt hij zich niets van aan. Het welzijn van deze man gaat boven alles. Zelfs op de mogelijkheid dat de verpleging van de gewonde wel eens in de papieren zou kunnen lopen, is hij voorbereid. Kortom, deze man handelt met overleg; hij houdt het hoofd koel. Maar alleen omdat zich tegelijk een warm kloppend hart in zijn borstkas bevindt. Kortom, hij is een warmhartige Samaritaan.

Misschien moeten we ons maar eens opzettelijk verspreken en ‘warmhartig’ zeggen in plaats van ‘barmhartig’. Iedereen weet dan meteen wat we bedoelen. Gelukkig zijn in onze vaak kille wereld toch heel veel warmhartige mensen te vinden, die op onvermoeibare en inspirerende wijze een naaste zijn voor anderen. Al deze warmhartige Samaritanen draag ik een warm hart toe; daarom steek ik hen bij dezen graag een hart onder de riem!

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking? Stuur ons een bericht op 06 - 220 543 52 of stuur een mail: omroep@gld.nl!