Miljoenen voor leegstaande kerken: 'Er ligt een hele forse opgave'

NIJMEGEN - 'Er komen steeds meer kerken leeg te staan, voor die kerken moeten we een nieuwe functie vinden.' Minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur) trekt 13,5 miljoen euro uit voor het toekomstbestendig maken van kerkgebouwen. Dit weekend is er een aftrap voor de nieuwe kerkenaanpak in Nijmegen.

Door: Lonneke Gerritsen en Sven Strijbosch

'Het idee is dat gemeenten samen met inwoners en eigenaren van kerken een plan gaan maken voor de kerken', vertelt Van Engelshoven. Vanuit daar kijkt de minister welke kerkgebouwen hulp verdienen vanuit het Rijk. Met subsidies kunnen er dan bijvoorbeeld andere functies in het gebouw komen. Cultureel erfgoed blijft op die manier behouden en in stand. 

De problematiek is groot en wordt alleen maar groter, erkent ook de minister. Met de toenemende ontkerkelijking worden veel kerkgebouwen overbodig. 'Er ligt een hele forse opgave', vertelt Van Engelshoven. Onvermijdelijk lijkt ook het slopen van verschillende kerkgebouwen.

Bekijk de reportage. De tekst gaat daaronder verder.

Van kerk naar theater

In Gelderland spelen op steeds meer plekken problemen. In Bemmel kwam de kerk bijvoorbeeld leeg te staan. Gelovigen moesten verkassen naar Haalderen om diensten bij te kunnen wonen. Na lang gesteggel met de gemeente besloten inwoners de handschoen zelf op te pakken. Sinds eind 2016 is de Bemmelse kerk in gebruik als theater. 

Waar er voorheen nog een handjevol bezoekers op de kerkdiensten afkwamen, zit het nu weer vol in de kerk. 'We doen van alles op het gebied van podiumkunsten. Cabaret, toneel, ballet, muziek. Je kunt het zo gek niet bedenken', vertelt voorzitter van de Theaterkerk Misja Heinen. Meer dan honderd vrijwilligers houden de boel draaiende. Diezelfde vrijwilligers hielpen ook mee tijdens de periode van het ombouwen. 'Een soort eigendom is het. Je bent heel erg betrokken', vertelt één van hen. 

Afgelopen zondag vond het Lingewaard Concert plaats in de Theaterkerk. Beluister de reportage, tekst gaat verder onder de audio. 

Weer zes kerken dicht

Veel andere dorpen worstelen nog met de toekomst van hun kerk. De Parochie Heilige Gabriël stoot binnenkort zes kerken af in de Achterhoek en Liemers. Voor oudere inwoners betekent het vaak heel wat dat de vertrouwde plek waar ze zijn gedoopt, getrouwd en altijd naar toe gingen, verdwijnt.

In Loil, een dorp met ongeveer 1300 inwoners, moeten de katholieken straks uitwijken naar de kerk in Didam. Maar de dorpelingen willen het gebouw behouden. Alle verenigingen in het dorp zoals de sportclubs, carnavalsvereniging en de schutterij maken samen een plan om de kerk een toekomst te geven: 'We willen er een plek voor de inwoners van maken', zegt Onne Heesen. 'We zijn nu aan het onderzoeken wat de mogelijkheden zijn.'

Carnaval in de kerk

Het is de bedoeling dat de koren er kunnen blijven oefenen, maar ook zou er tijdens carnaval in gefeest moeten kunnen worden. En als mogelijk de sporthal verdwijnt, zou ook de schietvereniging een plek moeten kunnen krijgen in de kerk. 'Om een volleybalveld te maken is het helaas te smal, daarvoor staan de pilaren te dichtbij elkaar', zegt Heesen lachend maar toch ook serieus. 'Ja, het zal wel wennen zijn voor sommige inwoners dat de kerk een andere bestemming krijgt, maar ik denk dat iedereen het liefst het kerkgebouw wil behouden. Bovendien willen we het gebouw en veel elementen ook in ere houden.'

De kerk in Loil (tekst gaat verder onder de foto)

De kerk van Loil - Foto: Omroep Gelderland

Duurzaamheid een probleem

Het lastige aan het overnemen van een kerk is het onderhoud. 'Een huis bouw je tegenwoordig zo duurzaam mogelijk, een kerk is absoluut niet duurzaam gebouwd.' Het gebouw is hoog, de akoestiek is beroerd en de stookkosten hoog. Minister Van Engelshoven zegt verduurzaming van kerkgebouwen dan ook belangrijk te vinden. 'Daar kunnen we bij helpen door subsidies', vertelt ze.

In Loil zijn ze daarom van plan een glazen wand voor het altaar te plaatsen zodat er maar een deel warm gestookt hoeft te worden als verenigingen komen oefenen. Officieel is het allemaal nog niet. Voor 15 november moeten de inwoners bij het parochiebestuur aangeven of ze het gebouw over willen nemen. 'Dat gaan we zeker doen. Dan hebben we nog een half jaar om de plannen concreet te maken. Maar het hele dorp moet er wel achter staan', zo zeggen ze. 

De kerk in Bemmel (tekst gaat verder onder de foto)

De Theaterkerk in Bemmel - Foto: Omroep Gelderland

Samenwerking tussen Rijk, gemeenten en gemeenschap

In Bemmel gaan ze ondertussen op volle toeren verder. Aankomende week staan er een film, voorstelling en concert op het programma in de voormalige kerk. Als het aan Van Engelshoven ligt volgen veel dorpen het voorbeeld. 'Het Rijk doet mee, ik hoop dat gemeenten mee doen en het is goed als de gemeenschap meedoet', besluit ze.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking? Stuur ons een bericht op 06 - 220 543 52 of stuur een mail: omroep@gld.nl!
Deel dit artikel: