Wethouder Voorst: Taxibedrijven proberen PlusOV kapot te maken

TWELLO - Volgens wethouder Wim Vrijhoef van Voorst zijn vervoersbedrijven Willemsen-de Koning en Taxi Witteveen eropuit om PlusOV op te blazen. Ze zouden deze zomer zelfs gedreigd hebben om helemaal niet meer te gaan rijden.

Afgelopen vrijdag wilde Wim Vrijhoef, D66-wethouder in de gemeente Voorst, niet met Omroep Gelderland praten. ‘Er is te veel rumor in casa’, zo appte hij. Van de negen gemeenten die het speciaal vervoer regelen via het omstreden miljoenenproject PlusOV, hebben de colleges van de grootste drie (Apeldoorn, Deventer en Zutphen) dan aangegeven er volledig of grotendeels mee te willen stoppen.

Ik heb geen enkel inhoudelijk argument gehoord waarom PlusOV niet goed zou functioneren.
Wim Vrijhoef, wethouder Voorst

Voorst – grenzend aan én Apeldoorn én Deventer én Zutphen – wil juist dóór met PlusOV. De kleine gemeente heeft er groot belang bij dat de drie steden binnenboord blijven: gezamenlijk is het speciaal vervoer volgens wethouder Vrijhoef beter te regelen. De oud-bestuursvoorzitter van PlusOV – hij legde zijn functie begin 2018 neer wegens de problemen bij de organisatie – noemt de opstelling van de grote drie gemeenten 'zonde' en hun colleges bedrijven 'emotiepolitiek'. Vrijhoef: 'Ik heb geen enkel inhoudelijk argument gehoord waarom PlusOV niet goed zou functioneren.'

Ander licht

Toch blijft de D66-wethouder goedgehumeurd. Het is woensdagochtend als we welkom zijn op zijn werkkamer op het gemeentehuis in Twello. Het zou een uur worden waarin Vrijhoef geen blad voor de mond neemt. Zijn uitspraken werpen bovendien een heel ander licht op de situatie rond PlusOV. 'Je hoeft geen groot strateeg te zijn om te zien: als je het wilt laten mislukken, dan moet je het zo aanpakken.'

Hoe heeft het zo ver kunnen komen? En wat blijft er over van PlusOV?

PlusOV is de organisatie voor speciaal vervoer (onder meer leerlingen- en Wmo-vervoer) van de negen gemeenten Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Heerde, Voorst, Zutphen en Hattem. De planning wordt centraal geregeld door PlusOV; het rijden van de ritten is uitbesteed aan taxibedrijven Willemsen-de Koning en Taxi Witteveen.

'Gemeenten leverden data niet op tijd aan'

Afgelopen voorjaar zei Vrijhoef nog dat PlusOV goed liep. 'Dat deed het ook', zegt hij nu. 'En dat bleek ook uit rapportages.' Toch gingen er bij het begin van dit nieuwe schooljaar opnieuw zaken mis met het leerlingenvervoer. Zo bleken routeschema's niet te kloppen of waren ze onlogisch. Maar dat lag niet aan de centrale planning bij PlusOV, stelt Vrijhoef, de fout lag bij de gemeenten: 'Er waren gemeenten die de data voor het leerlingenvervoer pas in augustus aanleverden, terwijl de afspraak was dat de gegevens er begin juli moesten zijn.'

Ook zeker een van 'de grote drie' (Apeldoorn, Deventer en Zutphen) verzuimde op tijd de data aan te leveren, zegt Vrijhoef desgevraagd. 'Al die gegevens moeten dan onder grote druk worden verwerkt en dan worden automatisch fouten gemaakt.'

Toen Willemsen-de Koning en Taxi Witteveen – de twee taxibedrijven die de PlusOV-ritten uitvoeren – met het nieuwe routeplan werden geconfronteerd, sloeg de vlam in de pan. 'Ze zijn toen in de juridische pen geklommen', vertelt Vrijhoef. 'Ze stelden: dit accepteren wij niet, wij doen niet meer mee, wij rijden niet.' Voorafgaand aan het vorige schooljaar, in 2017, kwamen de taxibedrijven volgens Vrijhoef met hetzelfde dreigement.

Foto: Omroep Gelderland

Alleen contact via advocaten

Het 'juridische gevecht' liep zo hoog op, zegt Vrijhoef, dat de directie van PlusOV en de twee taxibedrijven afgelopen zomer niet meer rechtstreeks met elkaar spraken, maar alleen nog via hun advocaten. Het was al wel bekend dat de twee partijen in een juridische strijd waren verwikkeld, maar het is voor het eerst dat een direct betrokkene hierover details naar buiten brengt. 'Het was gewoon onwil', stelt Vrijhoef over de houding van Willemsen-de Koning en Witteveen.

Het interesseert ze niet of het gaat om zielige kinderen, het interesseert ze hoeveel ze verdienen.
Wim Vrijhoef, wethouder Voorst

‘Uiteindelijk is er wel weer met elkaar gesproken om tot een oplossing te komen, om zo een rechtszaak te voorkomen.’ Op sommige punten zijn routes aangepast, 'maar het dreigement om niemand meer te vervoeren is van tafel gegaan'. Want de taxibedrijven stonden en staan onder contract, benadrukt Vrijhoef: ‘Ze moeten zich houden aan de spelregels.’

'Geld gedreven manier van werken'

'In de taxiwereld geldt een nogal geld gedreven manier van werken', vervolgt de bestuurder. 'Het interesseert ze niet of het gaat om zielige kinderen, het interesseert ze niet of het allemaal netjes volgens contract verloopt... Nee, het interesseert ze hoeveel ze verdienen.' De chauffeurs staan over het algemeen voor hun kinderen, voegt Vrijhoef toe, 'maar hun leidinggevenden houden er een hele andere filosofie op na'.

Reacties
– Volgens Arno Janssen, directeur van Willemsen-de Koning, is het 'pertinent' onwaar dat gedreigd zou zijn om niet te gaan rijden. 'Wij hebben PlusOV wel in gebreke gesteld omdat PlusOV een wanprestatie heeft geleverd op het gebied van de routeplannen. Daarom is ontbinding van het contract onderwerp van gesprek geweest.' Dat betekent volgens Janssen niet dat de taxibedrijven geprobeerd zouden hebben om PlusOV op te blazen.
– 'Wij hebben juist heel veel moeite gedaan om PlusOV goed te laten starten', zegt een woordvoerder van Taxi Witteveen. 'Wij zullen nooit zomaar het vervoer stoppen, want het gaat om een heel kwetsbare doelgroep. De directie van PlusOV is bovendien juist zeer positief over Taxi Witteveen.'
– De woordvoerder van PlusOV laat weten: 'Jan Akerboom (de interim-directeur – red.) bevestigt dat er woorden van dergelijke strekking gevallen zijn (geheel of gedeeltelijk niet vervoeren), maar dat is uiteindelijk na verdere gesprekken niet in praktijk gebracht door de vervoerders.'

1 november

'Ze proberen het gewoon', zegt Vrijhoef over de opstelling van de twee taxibedrijven. ‘Onderaan elke brief stond: geef ons nou gewoon de regie (de planning van de ritten – red.) terug, dan regelen wij het. Snap ik, daar hebben ze een groot belang bij. Ze wisten en weten dat wij als gemeenten in de fase zitten om te beslissen: gaan we door met PlusOV?'

Voor 1 november moeten de negen betrokken gemeenten beslissen of ze na de zomer van 2019 door willen met PlusOV en zo ja, hoe dan. De colleges van Apeldoorn en Zutphen willen het routegebonden vervoer ('vaste' ritten, zoals van en naar scholen en dagbesteding) weer in eigen hand nemen, Deventer wil eveneens af van het vraagafhankelijk vervoer (ritten op afroep, zoals naar het ziekenhuis).

Foto: Omroep Gelderland

'Vroeger ging het ook fout'

Maar waarom, vraagt Vrijhoef zich af. 'Ik heb geen enkel inhoudelijk argument gehoord waarom PlusOV niet goed zou functioneren.' Natuurlijk gaat er soms wat fout, stelt de wethouder, maar dat was vroeger – vóór PlusOV, toen de gemeenten het leerlingenvervoer nog individueel regelden – net zo goed, 'alleen lag er minder het vergrootglas op'. Hij wijst meermaals op de evaluatierapporten die zijn opgesteld: 'Als je die leest, dan zie je gewoon dat PlusOV goed draait en dat de gebruiker tevreden is. Dus eigenlijk is er geen reden om ermee op te houden, behalve als je zegt: het leerlingenvervoer moet vlekkeloos verlopen. Maar vlekkeloos bestaat niet.'

Emotie speelt hier een grotere rol dan ratio.
Wim Vrijhoef, wethouder Voorst

Doen de colleges van Apeldoorn, Deventer en Zutphen dan aan emotiepolitiek? 'Ja', zegt Vrijhoef. 'Emotie speelt hier een grotere rol dan ratio. Je kunt het kwalitatief gezien beter zo regelen dan wanneer je alles aan individuele taxibedrijven overlaat, en je bent ook goedkoper uit.'

'Zeer zonde'

Toch moesten de negen gemeenten bij elkaar miljoenen extra bijleggen. In 2017 kostte PlusOV ruim 1,8 miljoen euro meer dan begroot, voor 2018 is 2,3 miljoen euro extra nodig. Maar voor Vrijhoef is dat juist een reden om dóór te gaan. Mede dankzij die extra geldinjecties gaat het nu beter met PlusOV, stelt Vrijhoef, en daarom is het 'zeer zonde' als je er nu de stekker uit zou trekken. 'We hebben er niet voor niets zo veel geld en energie ingestoken.'

Je moet weten dat vervoerders PlusOV willen laten mislukken. Bewust.
Wim Vrijhoef, wethouder Voorst

Wel ging het volgens Vrijhoef 'stelselmatig minder goed' nadat de scholen weer allemaal waren begonnen. Er waren volgens hem 'aanzienlijk minder incidenten dan vorig jaar', maar er ging wel te veel mis. Hij heeft het over 'tegenwerking' en zegt: 'Je moet weten dat vervoerders PlusOV willen laten mislukken. Bewust. Als je dat niet weet, dan handel je naïef.' De taxibedrijven waren voorheen ook verantwoordelijk voor de planning en zouden dat opnieuw in handen willen krijgen.

Foto: Omroep Gelderland

Hoeveel mensen reizen met PlusOV?
– Gemiddeld maken 2.000 mensen maandelijks gebruik van routegebonden vervoer. Gemiddeld aantal ritten: 58.600.
– Gemiddeld vervoert PlusOV 1.400 leerlingen per maand.
– Gemiddeld maken 4.400 mensen per maand gebruik van vraagafhankelijk vervoer (vervoer op afroep). Het gaat om gemiddeld 29.800 ritten. (De cijfers gaan over de periode januari t/m augustus 2018.)

Wat doen de gemeenteraadsleden?

Volgens Vrijhoef hebben de taxibedrijven hun zin gekregen, nu 'de grote drie' (deels) willen stoppen met PlusOV. Hadden de colleges van Apeldoorn, Deventer en Zutphen hetzelfde besloten als de taxibedrijven het niet zo hoog hadden laten oplopen? Vrijhoef, stellig: ‘Nee, dan hadden ze besloten om door te gaan. Ja, natuurlijk.’

Hoe nu verder? Allereerst is het afwachten wat de gemeenteraadsleden van Apeldoorn, Deventer en Zutphen gaan doen. Zij moeten nog instemmen met het voorstel van hun colleges. 'Ik hoop dat deze raadsleden zich behoorlijk in de materie zullen verdiepen', zegt Vrijhoef.

'PlusOV gaat niet ten gronde'

Mochten de grote drie steden straks besluiten om (een deel van) het speciaal vervoer inderdaad niet langer via PlusOV te laten lopen, betekent dat nog niet het einde van PlusOV, denkt Vrijhoef: 'PlusOV gaat niet ten gronde.' Hij wijst erop dat het vraagafhankelijk vervoer, dat Apeldoorn en Zutphen wél bij PlusOV willen houden, een aanzienlijk deel is van het totaal.

Maar hoe regel je dan straks het routegebonden vervoer (waaronder leerlingenvervoer), als de grootste drie gemeenten daar niet meer aan meedoen? 'Voorst kan best alleen een taxibedrijf contracteren en dingen regelen, maar dat zou heel onverstandig zijn', zegt Vrijhoef. Hij stelt voor om de PlusOV-contracten met vier jaar te verlengen en dus te blijven samenwerken met buurgemeenten. Wel wil het college van Voorst de uitvoering van het vervoer gaan verdelen in kleinere percelen, zodat lokale vervoerders meer kans krijgen bij een nieuwe aanbestedingsronde.

Vorig jaar deed Omroep Gelderland uitgebreid onderzoek naar het speciaal vervoer in onze regio. Bekijk hier ons dossier. Reageren? Mail naar onderzoeksjournalist Maarten Dallinga (mdallinga@gld.nl).

Deel dit artikel: