Hoofdpijndossier Beuningen: miljoenenverslindende zandwinning

NIJMEGEN - De Beuningse Plas hangt als een molensteen om de nek van de gemeente Beuningen. Het leek zo mooi: geld verdienen met het winnen van zand en er een mooie recreatieplas aan overhouden. Nu 20 jaar later is de realisatie van een grote plas nog ver weg. En het levert de gemeente ondertussen een verlies op van 24 miljoen euro.

door Judith Spanjers

De Beuningse Plas is er dus nog steeds niet. Terwijl de eerste bewoners van de gelijknamige nieuwbouwwijk eind jaren negentig lekker werden gemaakt met de belofte dat ze vanuit hun huis naar de recreatieplas zouden kunnen varen. De verwachting is dat dit nu pas vanaf 2036 mogelijk is.

Hoe kon het zover komen?

In 2001 besluit de gemeente Beuningen in samenwerking met Provincie Gelderland om 30 miljoen ton industriezand te leveren. Bij nieuwbouwwijk De Beuningse Plas zal 5 miljoen ton zand afgegraven worden, bedoeld voor beton- en metselzand voor de bouwsector. Om de recreatieplas mogelijk te maken gaat de gemeente druk in overleg om in de omgeving het onroerend goed in eigendom te krijgen.

Een jarenlang onteigeningsproces volgt. De voorbereiding van de zandwinning kost de gemeente uiteindelijk in totaal 33 miljoen euro. Deze kosten gaan vooral op aan de grondverwerving en het bouwrijp maken van de omgeving.

'Beuningen neemt onnodige risico's'

De gemeente gaat er dan nog vanuit dat de zandwinning uiteindelijk 45 tot 48 miljoen euro op zal leveren. In 2010 schrijft de gemeente hoopvol een Europese aanbesteding uit. Twee bedrijven schrijven zich in: MNO Vervat Wegen en Boskalis. De eerste wint de aanbesteding met 13,1 miljoen euro. Een groot debacle voor Beuningen, hierdoor komt het verlies uit op 20 miljoen euro. 

Eigen schuld, zegt de Provincie als de gemeente later voor een renteloze lening aanklopt om het tekort op te lossen. 'De gemeente heeft hier willens en wetens risico genomen. De ongeveer 30 miljoen euro kosten gemaakt voor grondverwerving en bouwrijp maken waren vermijdbaar', stelt het College van Gedeputeerde Staten in 2012 vast.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Hoe kon het verlies zo groot zijn?

In 2011 geeft bouwkostendeskundige Ed de Rechteren van Hemert van het Nederlands Bouwkosten Instituut de volgende verklaring aan vakblad Cobouw: 'De prijs van zand is sinds 2007 amper gestegen. Dat komt door de crisis.' Volgens de Rechteren ging het zo slecht in de woning-, weg- en waterbouw dat de zandvraag met 40 procent was afgenomen.  

Fraudemelding

Anderen werpen het vermoeden van fraude op. De Gelderlander schrijft in 2011 dat toenmalig fractievoorzitter Wim Brand van de VVD in een interview met de locale zender Web FM oppert dat er mogelijk prijsafspraken zijn gemaakt door de zandwinbedrijven. Volgens hem zouden de twee enige biedende partijen, MNO Vervat en Boskalis, nauwe banden hebben met elkaar.

Kort na de aanbesteding kondigt Boskalis aan MNO Vervat over te willen nemen. De VVD meldt het vermoeden van fraude bij de Nederlandse Mededingings Autoriteit (NMA). In het archief van de NMA zijn vandaag de dag geen onderzoeksresultaten van deze melding te vinden. 'Ik kan niet terugvinden waarom niet', aldus de woordvoerder.

Hoofdpijndossier wordt groter

De gemeente krijgt hoofdpijn van het grote verlies, maar moet nog meer tegenslagen verwerken. Want er blijkt onduidelijkheid te zijn over afvoer van het zand. Het zand moet 3 kilometer vervoerd worden, voordat het per schip bij het Maas-Waaskanaal verder verscheept kan worden.

Wel of geen transportband

In eerste instantie zou het zand per vrachtwagen worden vervoerd. Hierop kwam de gemeente Nijmegen in opstand door de overlast die dit veroorzaakt. De gemeentes onderzoeken samen alternatieven en besluiten te kiezen voor een, deels ondergrondse, transportband. Die optie is 5,6 miljoen euro duurder. Om de kosten terug te verdienen wordt besloten om extra zand af te graven. 

Maar drie jaar later wil Nijmegen toch geen transportband meer. Volgens Nijmegen zijn er meerdere bedrijven die protest aantekeningen. Geneesmiddelenfabrikant Synthon dreigt te vertrekken uit de stad als de transportband er komt. Trillingen en stofvorming bedreigen volgens Synthon het bedrijfsproces. 

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

4 miljoen euro extra

De transportband gaat niet meer door. Een alternatieve buisoplossing die is onderzocht, is ook geen optie. Dus is de enige optie die overblijft: de vrachtwagen. En dat kost weer 4 miljoen euro extra. Nieuwe opleveringsdatum is 2036. 

Om de bewoners die al jaren wachten op de beloofde plas tegemoet te komen, is inmiddels een vaargeul gemaakt. Hierdoor kunnen de bewoners alvast met hun bootje de wijk doorvaren.

Gevolgen voor de buurt

Als de vrachtwagens gaan rijden, zal driekwart van de ritjes via bedrijventerrein TPN-West en Weurt naar het Maas-Waalkanaal gaan. Dit zorgt voor zo'n 150 extra vrachtwagenbewegingen per dag, 16 jaar lang. De rest van de vrachtwagens mag gebruik maken van alle omliggende wegen.  

Het zal spannend worden of Beuningen zich aan de afspraak kan houden dat Boskalis op 1 januari 2020 met de zandwinning kan beginnen. Want de definitieve keuze voor afvoer van zand met vrachtwagens levert protest op bij de omwonenden langs de route. Deze stappen mogelijk met hun bezwaar naar de Raad van State. Als hierdoor de deadline niet wordt gehaald, wacht Beuningen een schadeclaim van Boskalis. Hoe hoog deze is, is niet bekend.

Wethouder Piet de Klein van Beuningen lijkt overigens niet erg onder de indruk van het dreigement van de omwonenden om naar de Raad van State te stappen. 'Als het moet kunnen wij morgen beginnen met zand vervoeren.' Volgens hem doet een gang naar de Raad van State daar niets aan af. Bovendien wijst hij erop dat de problematiek van de bewoners al langer bestaat en weinig te maken heeft met de komende zandtransporten.

De route waar de vrachtwagens gaan rijden:

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking? Stuur ons een bericht op 06 - 220 543 52 of stuur een mail: omroep@gld.nl!
Meer over dit onderwerp:
Nieuws
Deel dit artikel: