'Pronkstuk van Nederland' was desastreus voor Gelderland

ARNHEM - Het Plakkaat van Verlatinghe dat afgelopen vrijdag in het AVROTROS-programma Het Pronkstuk van Nederland is verkozen tot pronkstuk van Nederland had verwoestende gevolgen voor Gelderland. Dat laten de Ridders van Gelre vanavond zien in hun televisieprogramma op Omroep Gelderland.

Met het Plakkaat van Verlatinghe verklaarden protestantse provincies en steden in de Nederlanden zich in 1581 onafhankelijk van het katholieke Spanje. Ook veel steden en ridders uit het hertogdom Gelre ondertekenden de akte na lang aarzelen en vaak onder dwang van een protestants leger.

De koning van Spanje, die de wettige hertog van Gelre was, weigerde deze onafhankelijkheid te erkennen. Hij behield of heroverde zijn macht op veel plekken in Gelre. Uiteindelijk betekende het Plakkaat van Verlatinghe de amputatie van het eeuwenoude hertogdom Gelre. Het zuiden, rond Roermond, bleef Spaans en katholiek. Het noorden werd een protestantse provincie in de nieuwe Nederlandse republiek.

Tweederangs burgers

Hoewel de provincie Holland na 1581 geen last meer had van oorlogsgeweld woedde de strijd tussen protestanten en katholieken nog decennialang in Gelderland. Met het Plakkaat van Verlatinghe was een vreedzame oplossing tussen de koning van Spanje en de opstandelingen onmogelijk geworden.

De tekst gaat verder onder de video:

De nieuwe protestantse overheid bepaalde dat het katholicisme verboden werd. In Gelderland werden tienduizenden katholieke inwoners tweederangsburgers en werd een vreemde religie de heersende godsdienst. De protestantse legers verwoestten tientallen kloosters die een belangrijke rol speelden in het maatschappelijk leven.

Onafhankelijkheidsverklaring

Historicus Herman Pleij streed de afgelopen weken om het Plakkaat van Verlatinghe uit te roepen tot het pronkstuk van Nederland. Hij ziet het document als het begin van de Nederlandse vrijheid. 'In het document is heel duidelijk verwoord dat de koning van Spanje zijn onderdanen slecht had behandeld en dat de protestantse burgers daarom het recht hadden om hem af te zetten.' Ook het Dagboek van Anne Frank, de Nachtwacht en Nijntje waren in de race.

Gelredag

De uitzending van Ridders van Gelre over de gevolgen van het Plakkaat van Verlatinghe voor Gelderland is vanavond vanaf 17.20 uur op Omroep Gelderland en wordt ieder uur herhaald.

Op zaterdag 3 februari is de Gelredag in het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers. Tussen 10.00 uur en 12.00 uur kan daar verder gediscussieerd worden over de Nederlandse opstand voor Gelderland.

 

 

Reageren op dit bericht? Mail naar omroep@gld.nl

Meer over dit onderwerp:
Ridders_van_Gelre
Deel dit artikel: