Seks in het bos: paringstijd voor kleine wintervlinder begonnen

OVERASSELT - Voor de autolampen duiken bij de Overasseltse- en Hatertse vennen plotseling kleine dwarrelende blaadjes op. Schijn bedriegt, want in werkelijkheid zijn het kleine wintervlinders die op het licht afkomen. Hun belangrijkste seizoen van het jaar is aangebroken: Het is paringstijd.

Het is donker als BuitenGewoon Radio-verslaggever Laurens Tijink heeft afgesproken met Jurrien van Deijk van de Vlinderstichting. 'Ook in de winter kun je in ons land vlinders vinden', vertelt Jurrien. 'Er zijn nu zo'n tien soorten actief.' Voor het licht van de zaklamp verschijnen kleine wintervlinders.

Sekslokgeurstof

De kleine wintervlinder ontpopt onder de grond. De mannetjes gaan direct daarna op zoek naar een vrouwtje om te paren. Door de kou kost dit veel energie. Vrouwtjes hebben daar iets op gevonden. Zij steken hun energie niet in vliegen en hebben dan ook nog nauwelijks vleugels. 'Ze klimmen naar de eerste de beste eik die ze tegenkomen', vertelt Jurrien. Daar scheiden ze een sekslokgeurstof uit die onweerstaanbaar is voor mannetjes. De mannetjes kunnen de vrouwtjesvlinders dan ook gemakkelijk vinden. Als een vrouwtje heeft gepaard en de eitjes zijn achtergelaten, gaat ze snel dood.

Vrouwtje lokt mannetjes

Tijdens hun wandeling zien Laurens en Jurrien meer dan twintig vlinders op een boom zitten. Allemaal hebben ze vleugels, dus het zijn mannetjes. 'Dan moet hier ook ergens een vrouwtje te vinden zijn', legt Jurrien uit. Op zo'n twee meter hoogte valt het licht van de zaklamp inderdaad op een vrouwtje. Ze is aan het paren. Alle andere mannetjes die door haar geur werden aangetrokken, hebben pech. Zij moeten op zoek naar een ander vrouwtje.

Kleine wintervlinders hebben een grote voorliefde voor de eik. De rupsen van deze vlindersoort eten jonge bladeren van deze boom. Het vrouwtje legt haar eitjes daarom zo dicht mogelijk op de plekken waar in het voorjaar weer nieuwe blaadjes aan de bomen komen. En aangezien vrouwelijke wintervlinders niet kunnen vliegen, beperkt hun leefgebied zich tot de eik.

Dag- versus nachtvlinders

In Nederland komen zo'n 55 soorten dagvlinders en maar liefst 2300 soorten nachtvlinders voor. Net als heel veel andere insecten hebben ook nachtvlinders het moeilijk. 'In de afgelopen 30 jaar zijn 60 soorten nachtvlinders uitgestorven. Dit kan komen door landbouwgifstoffen en het verkleinen van het natuurgebied. Ook lichtvervuiling speelt vermoedelijk een belangrijke rol. 'Het is bekend dat de vlinders zich daardoor slechter voortplanten', vertelt Jurrien.

Gegeten worden

De kleine wintervlinder is bijzonder, omdat hij juist in de winter actief is. 'Wellicht is dat zo omdat er in de winter minder roofdieren actief zijn', vertelt Jurrien. Als voorbeeld noemt hij de vleermuis, die nu in winterslaap is. Toch zijn wintervlinders belangrijk voor de voedselvoorziening voor veel andere dieren. Doordat de rupsen in het voorjaar worden geboren, dienen zij als een belangrijke voedselbron voor veel jonge vogels. 

Er mogen dan wel minder roofdieren actief zijn in de wintermaanden. Nog steeds vallen de twee centimeter grote vlinders ten prooi aan andere dieren...

BuitenGewoon Radio is iedere zondagmorgen tussen 7.00 en 10.00 uur te beluisteren in het programma Zin In Zondag op Radio Gelderland.

Reageren op dit bericht? Mail naar omroep@gld.nl

Deel dit artikel: