Zin in Zondag | De dominee komt voorbij | Henk Overdijk

Balk en splinter.

Luister naar het fragment

Balk en splinter…

Ik heb inmiddels als dominee een paar honderd uitvaarten meegemaakt. Dat is niet het makkelijkste deel van mijn werk, maar wel éen van de dankbaarste onderdelen. Wanneer nabestaanden iets van troost ervaren, wanneer ze goed kunnen terugkijken op het afscheid, geeft mij dat als predikant veel voldoening. Een uitvaart kan dan ook nooit confectiewerk zijn… Iedere keer is er de spanning om de goede toon te treffen, en deze kring van nabestaanden aan te spreken. Het is je woorden op een goudschaaltje wegen, om dát te zeggen wat bij dit afscheid past…

Ik heb het in al die jaren éen keer meegemaakt dat we met een man of zes aan het graf stonden. Een oude man, nooit getrouwd geweest, was gestorven, en de kring om hem heen was maar heel klein. Het had voor mijn gevoel iets tragisch, dat iemand slechts door zo’n handjevol mensen naar zijn laatste rustplaats wordt gebracht. Op een snikhete zomerdag, en het was komisch om te zien hoe de aanwezigen bijna met hun ellebogen een plekje zochten in de schaduw van dat ene boompje, dat vlak bij het graf stond.

Mooier vind ik de tradities van het oosten, waar buurt of dorpsgemeenschap een grote rol bij de begrafenis speelt. Het is jammer dat dat meer-en-meer onder druk komt te staan, alleen al vanwege het praktische feit dat het vaak niet mogelijk is vrij te krijgen voor de begrafenis van een niet-naast familielid… Het samen stilstaan bij de dood, betrokken zijn bij zo’n laatste afscheid, is heilzaam. De dood bepaalt je bij wezenlijke kanten van het leven. Daarom moet je dood en rouw niet wegstoppen, en is het goed om daar samen mee bezig te zijn.

Ik herinner me nog zo’n begrafenis, waarbij de buren van de overledene een grote rol speelden. We hadden een dienst in de aula gehad, en nu waren de naaste buren, predikant en ouderling op de begraafplaats, in afwachting van de stoet. De buren zouden de kist naar het graf dragen en daar zou ik de laatste woorden spreken…

Terwijl we daar stonden, wachtend op de stoet, zag ik dat éen van de buurmannen, keurig in donker pak, het puntje van de boord van zijn overhemd onder de stropdas had… Ik deed het goed, en zei met een knipoog tegen zijn vrouw: als je je man naar het kerkhof laat gaan, moet je wel zorgen dat hij netjes is aangekleed… Er volgde enige hilariteit, die de spanning van het moment ook even doorbrak.

Een paar tellen later komt éen van de buurvrouwen naar mij toe. “Dominee, ik zeg het u toch maar even...”

“Wat nu?” dacht ik, “heb ik soms in de dienst iets ongepast gezegd, waar ze het niet mee eens is?  Heb ik de overledene of de familie onrecht gedaan met mijn woorden?” Ik kreeg het er een beetje benauwd van…

Maar gelukkig, dat was het niet… Ze fluisterde me toe: “uw gulp staat open...” Gelukkig dat ze het zei. Stel je voor dat ik straks in driedelig zwart met open gulp bij het graf zou staan… Ik had éen van de buren op een kleine onvolkomenheid betrapt, maar stond er zelf, ondanks het zwarte pak, gekleurd op...

Ik moest denken aan een uitspraak van Jezus. Hij zegt: soms zien jullie de splinter in andermans oog wel, maar de balk in je eigen oog zie je niet...

Het evangelie is niet alleen maar hoogdravend en vreemd. Ook in ons alledaagse leven kunnen we er iets mee. Houdt het ons voor om eerst kritisch naar onszelf te kijken, in plaats van meteen naar onze medemens… En dat is vaak heel heilzaam, enige zelfreflectie…

Reageren op dit bericht? Mail naar omroep@gld.nl

Deel dit artikel: