Strijd in Hedel; het laatste wapenfeit van de Prinses Irenebrigade

HEDEL - Hedel in de Bommelerwaard is eind april het toneel van de laatste grote confrontatie tussen de geallieerden en de bezetter. In het plaatsje in de Bommelerwaard komen soldaten van de Prinses Irene Brigade tegenover Nederlandse SS'ers te staan. Het laatste grote gevecht op Nederlandse bodem wordt een Nederlands onderonsje.

Vanaf eind 1944 vormen de grote rivieren de frontlinie. In het westen van Gelderland loopt die ten zuiden van de Bommelerwaard waar de Duitsers en de geallieerden aan weerszijden van de Maas staan. Over en weer zijn er schermutselingen en vuurgevechten en worden aanvalspatrouilles naar de overkant gestuurd om de vijandelijke sterkte af te tasten. Eind april verandert de situatie als de soldaten van de Prinses Irenebrigade van de Britten de opdracht krijgen een bruggenhoofd te vormen en de Waalbrug bij Zaltbommel in te nemen. 

Nachtelijke aanval over de Maas

In de nacht van 22 op 23 april volgt de oversteek. De Britten bij Kerkdriel en de Prinses Irenebrigade bij Hedel. De aanval komt voor de Duitsers als een verrassing maar die herstellen zich snel en de soldaten van de Prinses Irenebrigade moeten zich al na korte tijd aangevoerde Duitse versterkingen van het lijf houden. Bovendien blijkt de Britse aanval mislukt, waardoor de Irenebrigade op zichzelf is aangewezen. 

Op de website prinsesirenebrigade.nl wordt over dat moment geschreven:

Er was één lichtpunt; we wisten precies waar we aan toe waren. De Duitsers zouden ongetwijfeld alle troepen, die ze nog bij elkaar konden schrapen, tegen Hedel inzetten. Ze lieten niet lang op zich wachten. In de vroege middag ontketenden ze hun eerste aanval aan de noordrand van Hedel, door het sterk begroeide terrein waar het manshoge, half vergane onkruid en de boomgaarden een uitstekende gezichtsdekking boden. Onze artillerieconcentraties vormden een gordijn van rook, vuur en staal temidden van de aanvallende troepen en sloegen diepe bressen in de vijandelijke gelederen. De mitrailleurs op de flanken van de steunpunten zetten het vernietigende werk voort en joegen de vijand verder uiteen. De aanval liep vast In het moordende vuur; alleen één vijandelijk peloton, gebruik makende van de dekking welke de huizen boden, drong het dorp binnen. Een patrouille wist hen in de omgeving van de protestantse kerk tot staan te brengen.'


Soldaten van de Prinses Irenebrigade in Hedel - archief

De op zichzelf teruggeworpen Brigade levert de daaropvolgende dagen fel slag met de Duitsers die wel versterkingen kunnen aanvoeren, maar de strijd verzandt in een patstelling. Omdat de oorlog op zijn einde loopt en de overtuiging is dat het weinig zin heeft soldaten op te offeren door een zinloze strijd voort te zetten, trekt de Brigade zich terug over de Maas. Bovendien dreigt de Duitse Reichskommissar voor Nederland Seyss Inquart met nieuwe inundaties in het westen van Nederland, waardoor de hongerende bevolking nog verder in het nauw zou worden gebracht. 

Patstelling in Hedel

'In de late namiddag van de 27e april ontvingen we bevel het bruggenhoofd bij het vallen van de avond te ontruimen. Rond middernacht was de Ie Gevechtsgroep terug in Engelen, op hetzelfde punt waar we drie dagen tevoren afgevaren waren, met de vaste overtuiging, de Bommelerwaard aan de Duitse greep te ontrukken. Het lot beschikte anders.'

Aan beide kanten zijn doden en gewonden te betreuren. Een paar dagen eerder al heeft Montgomery bevolen dat in West-Nederland geen militaire actie meer mag worden ondernomen tegen de Duitsers. 

Traditionele band Hedel en de Brigade

Hedel en de Prinses Irenebrigade hebben sindsdien een historische band die wordt herdacht met een jaarlijkse ceremonie ter gelegenheid van de beëdiging van nieuwe lichtingen militairen van het in Oirschot gelegerde Garderegiment Fuseliers Prinses Irene. De nieuwe militairen krijgen uit handen van veteranen van de Brigade het zogeheten 'Invasiekoord' dat herinnert van de landing van de Brigade in augustus 1944. 

De beëdiging wordt traditioneel afgesloten met het halen van een nat pak in de haven van Hedel. 

Meer lezen over de Tweede Wereldoorlog in en buiten Gelderland: 75 jaar vrijheid

 

 

 

Meer over dit onderwerp:
Op weg naar 2020 Nieuws
Deel dit artikel: