Nijmeegse vinding brengt kankermedicijn direct bij de tumor

NIJMEGEN - De Nijmeegse biochemicus Van Bracht heeft microscopisch kleine eiwitcapsules ontwikkeld, waarmee kankermedicijnen direct bij de tumor worden gebracht.

Dat maakt een behandeling effectiever, met minder belasting voor de patiënt, zegt het Radboudumc. Hij promoveert woensdag 17 juni op zijn vinding.

In de sciencefictionfilm Fantastic Voyage uit 1966 wordt een medisch team in een duikboot verkleind tot microscopisch niveau en ingespoten in het lichaam van een patient om via de bloedbaan de hersenen te bereiken en daar een levensbedreigende bloedprop te verwijderden.

Vetzuurbolletjes of bioplasticcapsules

Fantasie of werkelijkheid? Een jaar eerder heeft de medische industrie de eerste microscopisch kleine capsules ontwikkeld om medicijnen in de bloedbaan te brengen. Het zijn kleine vetzuurbolletjes die door hun lichaamsverwante structuur geschikt zijn voor een medische toepassing maar die als nadeel hebben dat ze lastig te maken en te bewaren zijn.

De volgende stap zijn capsules van bioplastics, stabieler maar met als nadeel dat als ze in het lichaam worden afgebroken er giftige afbraakproducten kunnen achterblijven. Inmiddels wordt al weer enkele jaren geëxperimenteerd met capsules van eiwitten.

Capsule zoekt tumorcel op

Van Bracht, biochemicus aan het Radboudumc, maakte zijn capsules van het eiwit albumine. Door een oplossing van eiwitten eerst in te vriezen tot bijna 200 graden onder nul en de massa daarna 'op te warmen' tot minus 10 graden en te vriesdrogen ontstaan microscopisch kleine bolletjes.

Die worden gedrenkt in een oplossing met kankermedicijnen, die door de bolletjes wordt geabsorbeerd. Van Bracht testte de werking vervolgens bij eierstoktumoren. Om de medicijnbolletjes bij de tumor te brengen, kregen ze een laagje van een lichaamseigen afweerstof die bindt aan stoffen die door kankercellen worden afgescheiden, de zogenoemde signaalstoffen.

In het laboratorium bleek dat de bolletjes met de afweerstof de kankercellen direct opzochten en daar hun kankermedicijn afgaven, maar buiten de cel. Om het effect te versterken werden de capsules voorzien van een laagje eiwit dat celwanden kan doordringen.

Lichaamsvreemd materiaal

Het mechanisme mag dan werken, om de vinding daadwerkelijk te kunnen toepassen bij kankerpatiënten is meer onderzoek nodig, aldus Van Bracht. 'In het laboratorium werkt het allemaal naar wens. We kunnen onze capsules zo maken dat ze effectief binden aan de tumorcellen en makkelijk door het celmembraan heen kunnen dringen. Een volgende stap is om te onderzoeken of we een werkzame combinatie kunnen maken van afweerstoffen en cel-penetrerende eiwitten op dezelfde capsule.'

Een ander probleem dat moet worden opgelost is dat de door Van Bracht ontwikkelde capsules relatief snel door het lichaam worden worden opgeruimd in de lever en de milt. 'Het lichaam ziet de eiwitcapsules toch als lichaamsvreemd materiaal. Voordat we het gebruik van deze capsules bij de mens kunnen gaan onderzoeken, moeten we dat probleem dus nog oplossen.'

Minder misselijkheid en haaruitval

Volgens het Radboudumc brengen de resultaten van het onderzoek van Van Bracht de toepassing van medicijncapsules in de patiëntenzorg dichterbij. Een belangrijke stap voorwaarts omdat kankermedicijnen ook gezonde snel delende cellen aanvallen, wat bij chemotherapie bijvoorbeeld leidt tot haaruitval en misselijkheid.

Hoe gerichter de medicijnen bij en liefst in de tumorcellen terechtkomen, hoe minder schadelijke bijwerkingen er zijn.

Bovendien kunnen dankzij de capsules hogere concentraties medicijnen bij de tumor worden afgeleverd. Bij de huidige behandelmethoden is het nog vaak zo dat het grootste deel van de medicijnen uit het bloed wordt gefilterd voordat ze hun werk kunnen doen en dat tumorcellen de resterende medicijnen deels buiten de deur kunnen houden.  

 

 

 

 

 

.

Meer over dit onderwerp:
Gezondheid Nijmegen Radboud
Deel dit artikel: