'Beeld van Juliana in oorlog klopt niet'

ZUTPHEN - De pacifistische prinses Juliana die in Canada met haar gezin op een lieflijk schommeltje zit of aan de rand van het zwembad, te wachten tot de oorlog voorbij is.

Het is een beeld dat na de oorlog lang standhield. Maar Juliana was juist een hele strijdbare kroonprinses, zegt de Zutphense Jolande Withuis, sociologe en onderzoekster van het Nationaal Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Zij is bezig met een biografie over de prinses, die vandaag precies tien jaar geleden overleed. De voorpublicatie, Juliana's vergeten oorlog, is net verschenen.

Beeld ontstaat door ansichtkaarten

'Er circuleerden in de Tweede Wereldoorlog heel veel ansichten en foto's en plaatjes. Die waren clandestien, dat mocht niet van de Duitsers. Die circuleerden op ondergronds niveau. En dat waren alsmaar weer foto's van Juliana met haar kinderen op de schommel, in het zwembad en bij de kerstboom. Dus dat was een beeld dat bij de bevrijding leefde en toen maakte Prins Bernhard ook nog allemaal idyllische filmpjes toen hij in Canada was.

Doorvechten tegen de barbaren

We slaan de vijand op de kop. De barbaren moeten ons land weer uit. We vechten door tot de laatste druppel bloed. Het zijn geen teksten voor aan het zwembad, terwijl een vlindertje om het hoofd van dochter Beatrix cirkelt. 'Het blijkt dat Juliana in Canada heel veel oorlogslezingen heeft gegeven in Canada en de Verenigde Staten. En dat zijn buitengewoon strijdbare lezingen. Er is een boek verschenen waar ik me heel erg op baseer. Dat verscheen in 1949 en daarin zijn zestig van die lezingen gebundeld. Er verscheen nog een ander boek, Haar werk ging door, waaraan ze meewerkte. Maar in de jaren zestig, als de geschiedschrijving over de oorlog begint, verdwijnt dat beeld weer.'

'Tot Nederland niet doorgedrongen wat mijn dochter deed'

Wat vond Juliana er zelf van dat er een verkeerd beeld van haar bestond? 'Daar kan ik geen antwoord op geven want dat weet ik niet', zegt Withuis. 'Dat is een van de raadsels die ik in mijn grote biografie, die ergens volgend jaar verschijnt, hoop op te lossen. Haar moeder, koningin Wilhelmina, heeft er wel twee keer heel verbitterd over geschreven. 'Nou, tot Nederland is niet doorgedrongen wat mijn dochter allemaal wel niet heeft gedaan.''



Deel dit artikel: