'Nog steeds honderden gehandicapten en ouderen vastgezet'

ARNHEM - Er worden nog honderden bewoners van verpleeghuizen en zorginstellingen vastgezet met Zweedse banden of in de isoleercel.

Dat zegt Paul de la Chambre, bestuursvoorzitter van zorginstelling 's Heeren Loo tegen Omroep Gelderland.

De instelling kwam in 2011 in het nieuws omdat in een vestiging in Ermelo de toen 18-jarige Brandon langdurig werd vastgebonden aan de muur. Hij is licht verstandelijk beperkt en heeft gedragsstoornissen. De jongeman kwam twee jaar lang nauwelijks buiten. 

Nieuwbouw geopend

's Heeren Loo opende donderdag de nieuwbouw van haar vestiging in Ermelo. 'In de nieuwbouw wordt niemand vastgebonden', zegt De la Chambre. 'Er is een cultuuromslag gemaakt, we denken meer vanuit de cliënt. Als er iets mis is, kunnen ze dat soms alleen maar uiten door agressie. Door erachter te komen wat er aan de hand is, voorkom je dat het uit de hand loopt.'

Blauwe plekken

In de nieuwbouw zijn geen separeercellen en de bedden hebben geen Zweedse banden om cliënten vast te binden. Als personen een gevaar zijn voor zichzelf of voor anderen krijgen ze extra begeleiding. Het personeel van 's Heeren Loo is getraind, maar De la Chambre moet erkennen dat de nieuwe werkwijze risico's met zich meebrengt: 'medewerkers kunnen blauwe plekken oplopen'.

Zweedse band in de ban

In 2008 ondertekenden brancheorganisaties van ouderen- en gehandicaptenzorg, inspectie en cliëntenorganisaties een intentieverklaring om de Zweedse band in 2011 uit de zorg te verbannen. Dat is niet gelukt. Hoeveel mensen nu nog worden vastgebonden is niet bekend, wel is er een indicatie. Uit cijfers van organisaties die het gebruik van vrijheidsbeperkingen registreren blijkt dat in de gehandicaptenzorg 5% van de cliënten een onrustband om krijgt. Inmiddels is dat cijfer gehalveerd.

Ook ouderen beperkt in hun vrijheid

Ook ouderen worden in hun fysieke vrijheid beperkt. In Nederland wonen ruim 100.000 mensen in een verzorgingshuis en ruim 50.000 in een verpleeghuis. Internationaal onderzoek laat zien dat in verpleeghuizen bij 41 tot 64% van de bewoners fysieke vrijheidsbeperking wordt toegepast. Onderzoek in Nederlandse verpleeg- en verzorgingshuizen geeft dezelfde cijfers.

Bedhekken en alarmering/domotica worden het meest gebruikt. De meeste vrijheidsbeperkende maatregelen worden toegepast om vallen te voorkomen (bron: Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen 2012). Heupgordels, zoals Zweedse banden, worden in Nederland bij ongeveer 10% van de bewoners toegepast. De Inspectie voor de Gezondheidszorg rapporteerde eind 2008 een prevalentie van 14% banden in bed en stoel. Omgerekend gaat het dan om ongeveer 6000 bewoners op jaarbasis. Het aantal vrijheidsbeperkende maatregelen is bij ouderen teruggebracht van 10% naar 4%.

Frisse wind

Staatssecretaris Martin van Rijn is positief over de frisse wind die bij 's Heeren Loo waait. 'De zaak Brandon heeft ons echt doen beseffen dat we anders moeten denken over zorg en dwang. Niet als iets wat er soms bij hoort, maar iets wat er nooit bij zou moeten horen. Ik denk dat 's Heeren Loo het dramatische incident heeft gebruikt om opnieuw na te denken over hoe ze dingen doen', aldus de staatssecretaris.

Dat nog steeds honderden tot duizenden mensen ernstig in hun vrijheid worden beperkt binnen de zorg baart Van Rijn zorgen. 'Dit soort veranderingen gaan nooit snel genoeg, omdat je eigenlijk wilt dat het morgen anders is. Dat kan niet altijd omdat je rekening moet houden met persoonlijke omstandigheden, gebouwen of hoe de verzorgenden naar een andere cultuur en werkwijze gaan. Maar als de richting goed is, kunnen we mooie dingen bereiken.'


Meer over dit onderwerp:
Ermelo
Deel dit artikel: