De Schatkist van Gelderland

Gelderland is rijk aan erfgoed. Prachtige afwisselende landschappen bepalen de identiteit van onze provincie. In die landschappen zien we rivieren, uitgestrekte bossen, stoere kastelen en een grote verscheidenheid aan bijzondere planten en dieren. In de Schatkist van Gelderland gaan we met het Geldersch Landschap en Kasteelen op zoek naar de mooiste parels van de provincie. De Schatkist van Gelderland is van 27 tot en met 31 juli om 17.20 uur te zien bij TV Gelderland (daarna ieder uur herhaald).

27 juli - Bijzondere wateraardbei op Hagen
De Gelderse schatten: Landgoed Hagen, kasteel Ammersoyen, landgoed Staverden en landgoed Hoekelum.

Landgoed Hagen ligt op de overgang van de hoge zandruggen en de lager gelegen valleien met akkers, weilanden en vennen. In het bijzonder het zogeheten grote ven en daar gaan we vandaag met Andre de Bonte op zoek naar de wateraardbei. 
Ook staan we oog in oog met de vroegere bewoners van kasteel Ammersoyen. Conservator Marieke Knuijt vertelt over de vier kasteelvrouwen, die zich graag op hun mooist lieten portretteren voor het nageslacht. Vervolgens bezoeken we landgoed Staverden, waarbij we stilstaan bij houten dakpannen. Wat doe je als zo’n dakpan kapot gaat en hoe vervaardig je nieuwe houten dakpannen? Tot slot vertelt Ciska van der Genugten op landgoed Hoekelum over het sfeervolle huis uit de 18e eeuw en het park met slingerende bospaden, spannende doorkijkjes en verrassende elementen.

28 juli - Zandhagedis op het Wekeromse Zand
De Gelderse schatten: het Wekeromse Zand, kasteel Cannenburch, landgoed Brakel, Christuskoepel op landgoed Mariëndaal.

Het Wekeromse Zand is een oud stuifzandgebied. Van oudsher leefden er op dat zand vele wilde planten en dieren waaronder bijzondere reptielen zoals bijvoorbeeld de zandhagedis. Daarnaast vertelt conservator Jorien Jas over de geschiedenis van het servies op kasteel Cannenburch. Van houten en tinnen borden in de middeleeuwen, naar een compleet porseleinen servies in de 18e eeuw om de rijkdom van de familie te tonen. Ook Gerard van Griensven is aan het woord en vertelt over het complete landgoed Brakel met de ruïne, mooie doorkijkjes en het parkbos. Natuurlijk komt ook de moestuin aan bod, die al jaren door het vrijwilligersechtpaar Ermstrang met veel liefde onderhouden wordt. Tot slot neemt Gerrit Pleijter ons mee naar de Christuskoepel op landgoed Mariëndaal. Deze koepel werd op 9 mei – een dag voor het uitbreken van WOII – opgeleverd.

29 juli - Kasteel Hernen
De Gelderse schatten: kasteel Hernen, Wekeromse Zand, Scholtengoed Hijink, Schelpengalerij Rosendael

Kasteel Hernen is een echt middeleeuws kasteel. Doordat het nooit tijdens oorlogen werd beschadigd, nooit door brand werd verwoest en ook nauwelijks werd verbouwd is het kasteel authentiek gebleven.  
Ook brengen we een bezoek aan het Wekeromse Zand, een uniek natuurgebied met stuivend zand, met geheel eigen flora en fauna. Anja Koning laat zien hoe de mierenleeuw hier overleeft. Van de Veluwe gaan we naar de Achterhoek, waar Marcel de Kroon ons meeneemt naar Scholtengoed Hijink bij Winterswijk. De grandeur van deze boerderij – vergelijkbaar met een landhuis – komt aan bod, maar ook de betekenis van de scholtengoederen op het huidige Achterhoekse landschap.
Tot slot brengen we een bezoek aan de Schelpengalerij in park Rosendael, waar Gerard Achterstraat vertelt hoe de adellijke familie in de 18e eeuw pronkte met deze galerij.

30 juli - Bekenstelsel op de Veluwe
De Gelderse schatten: het bekenstelsel op de Veluwe, de moestuin van kasteel Doorwerth, Huis Verwolde en de heide van de Loenermark.

Van oudsher maakten de bewoners van de Veluwe handig gebruik van de beken om waterkracht op te wekken. Zo ook op landgoed Staverden waar de Staverdense beek werd opgeleid voor het aandrijven van een watermolen. Ook nemen we een kijkje in de moestuin van Doorwerth, waar vergeten groenten, kruiden, bloemen en klein fruit wordt verbouwd. De moestuin wordt onderhouden door enthousiaste vrijwilligers. In Huis Verwolde ontdekken we de kamers met veel originele elementen uit de bouwperiode (1775 – 1777) van het edelmanshuis. Ook ontdekken we het onderhuis en leren we het personeel dat hier werkte kennen. Tot slot zien we hoe schaapherder Arjen Daalhuisen de heide van de Loenermark open houdt met zijn schapen.

31 juli - Tuin en park Scherpenzeel
De Gelderse schatten: Park Scherpenzeel, Molen van Batenburg, Huis Zypendaal en landgoed Staverden.

Het park van Huis Scherpenzeel werd ingericht in de zogeheten landschapsstijl die in de 19e eeuw in de mode was. Van Lunteren ontwierp een park met vloeiende bogen en een weelderige, natuurlijke sfeer. Deze sfeer is in het park nog altijd aanwezig. Wanneer je zwerft over de slingerende wandelpaden kom je vanzelf in een romantische sfeer door de afwisseling van gazons, weiden, bomen en struiken. Daarnaast brengen we ook een bezoek aan de molen van Batenburg. Deze banmolen aan de Maas dateert oorspronkelijk uit 1531 en is historisch sterk verbonden met de heerlijkheid Batenburg. De kasteelheer van de heerlijkheid verplichtte boeren in de omgeving om daar hun graan te laten malen. Van Batenburg gaan we door naar Huis Zypendaal in Arnhem. Wie denkt dat de adel in de 19de eeuw op Huis Zypendaal een luizenleventje leidde, heeft het mis. Zo werd het leven beheerst door de klok, maar dan ging het wel om de 'Zypse' tijd. De klok liep hier standaard zeven minuten voor. Tot slot vertelt Willem Lammertink over het wateren van hout: om het hout te verduurzamen liggen de boomstammen ongeveer twee jaar in de Johannesvijver op landgoed Staverden.