Het gebied

Klein Bylaer is als één van de landgoederen in de Gelderse Vallei een belangrijke stapsteen in de ecologische verbindingszone tussen de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug. In dit gebied wordt samengewerkt met boeren en landgoedeigenaren om door middel van landschapselementen als houtwallen en poelen de twee grote natuurgebieden aan elkaar te knopen.

De historie is in Klein Bylaer nog volop zichtbaar. Waarschijnlijk werd het gebied van af het eind van de middeleeuwen ontgonnen. Er waren toen nog geen beken van betekenis in de Gelderse Vallei en de Vallei bestond uit natte bossen op de dekzandruggen en -koppen en uit veen in de laagtes daartussen. Omdat je op een kwelkop door wateroverlast niet kunt wonen en veen slechte en vorstgevoelige weidegrond is, legde men een ontwateringsstelsel aan dat twee vliegen in een klap sloeg. Men tapte het, relatief warmere, grondwater uit de kwelkoppen af en leidde dat over het veen.

De koppen werden hierdoor droger en konden als bouwland gebruikt worden en het grasland werd gevrijwaard van vorstschade, waardoor de oogstzekerheid toenam. Bovendien was het kwelwater kalkrijk, waardoor de groeicondities in het grasland verbeterden. Pas in de 20ste eeuw begon dit landbouwsysteem in onbruik te raken, onder andere door het gebruik van kunstmest en de kanalisatie van beken.

Naast bos zijn er op Klein Bylaer stukken natte en droge heide. Moeraswolfsklauw en bruine snavelbies zijn op de geplagde natte heide te vinden. Op de vochtige heide in het noordwesten en noorden van het gebied vinden we vooral dopheide, kleine en ronde zonnedauw, veenpluis en veenbies. In het gebied is het voorkomen van het waterlepeltje het meest bijzonder. Dit water- en moerasplantje wordt in Nederland als ernstig bedreigd beschouwd en komt slechts op een paar groeiplaatsen voor.

In de Rietput broedt geregeld de dodaars en rond de vennen komt bovendien de heikikker voor, evenals talrijke libellen. De klokjesgentiaan is de waardplant van het gentiaanblauwtje. Dit door de achteruitgang van klokjesgentiaan kwetsbare vlindertje leeft in een kleine populatie in het gebied. Op de kamperfoelie in de bosranden legt de kleine ijsvogelvlinder haar eitjes. In het heldere water van de poelen leeft de kleine watersalamander, de ijsvogel vist in het water van de beek. In de steile, kale oevers van de beek maakt hij zijn nestholte.

Activiteiten

In Klein Bylaer is een wandeling (pdf) van 3 km. uitgezet. Een langere wandeling is het Paradijspad, één van de klompenpaden in deze streek.