Ongeveer zevenduizend kinderen in Nederland hebben een buitenlandse vader die deel uitmaakt van de geallieerde legers die Nederland in 1945 bevrijden. Sommige soldaten vestigen zich in Nederland.

Verreweg het leeuwendeel gaat na de oorlog terug naar huis, naar de Verenigde Staten, Canada, Groot-Brittannië of Polen. Hierover praten we in de uitzending van Halte 7.

Een aantal van naar schatting 1200 ‘bevrijdingskinderen’ slaagt erin in de loop der tijd zijn of haar vader te vinden. Een van hen is Thea van Dinther uit Nijmegen.

Thea komt op 8 december 1945 ter wereld in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam. Haar moeder moet elders gaan wonen, zodat niemand in de omgeving weet van haar zwangerschap. ‘Haar vader had een functie van aanzien en het was een schande om een ongehuwd zwangere dochter te hebben’, zegt Thea van Dinther. Aanvankelijk is het de bedoeling dat Thea wordt opgevoed door haar moeder, maar die blijkt niet voor haar pasgeboren dochter te kunnen zorgen.

 

Haar vader blijkt uit Wales te komen. Idwal Thomas behoort in het najaar van 1944 tot de Britse troepen die bij de bevrijding van Zuid-Nederland Nijmegen binnenmarcheren. ´Market Garden bij Arnhem was mislukt, maar de regio van mijn moeder en grootouders was eind 1944 wel bevrijd. Dat is voor mij ook veel meer het bevrijdingsmoment dan de officiële bevrijdingsdag van 5 mei‘, zegt de Nijmeegse.

Thea leert haar vader Idwal Thomas kennen wanneer hij 83 is. Hij woont tegenwoordig in een verzorgingstehuis en is nu 94. De vrouw van Thomas leeft ook nog. ‘Ze wil niets met me te maken hebben’, vertelt Thea van Dinther. ‘Deze vrouw had al twee kinderen van hem toen hij vanuit Wales naar het vasteland werd gestuurd om voor onze vrijheid te vechten. En na de oorlog kwamen er nog twee kinderen bij. Mijn vader heeft zijn vrouw nooit uit eigen beweging verteld dat hij in het buitenland een bevrijdingskind heeft verwekt en dat heeft ze hem nooit vergeven. Daarom wil ze mij niet zien. Ik heb dat geaccepteerd, maar moeilijk is het wel.‘

De laatste keer dat Thea haar vader opzoekt is in 2009. ‘Hij is erg achteruitgegaan, maar hij is aanspreekbaar. Hij herkende me de laatste keer ook. We konden een simpel praatje met elkaar maken.’ Met haar vier halfbroers en -zussen kan Thea van Dinther het goed vinden. ‘Met een halfzus is het contact intensief. We bellen elkaar geregeld.’

Thea groeit op bij een pleeggezin. ‘Ik ben nooit officieel geadopteerd door de mensen die ik als mijn echte ouders beschouw. Ik zou namelijk teruggaan naar mijn moeder. Maar dat is er nooit van gekomen.’

In haar prille jeugd komt geregeld een tante op bezoek die Thea altijd graag bij zich op schoot wil hebben. ‘Op mijn zeventiende hoorde ik pas dat mijn opvoeders niet mijn ouders waren. Toen hoorde ik ook dat deze ‘tante’ mijn biologische moeder was. Daar kon ik moeilijk mee omgaan, later werd dat wel beter’, vertelt de Nijmeegse.

‘Dat ik het er zo moeilijk mee had kwam ook door de manier waarop er toen werd omgegaan met het onderwerp ‘aangenomen kind’. Daar moest je tegen niemand over praten. Achteraf merkte ik wel dat iedereen in mijn omgeving wist, dat ik niet de biologische dochter was van het gezin. Gaandeweg kwam ik ook achter de identiteit van mijn vader. Mijn biologische moeder leeft trouwens nog steeds, ze is 88. Ons contact is redelijk goed, al begint ze wel te dementeren.’

Thea van Dinther gaat door een moeilijke periode in 1998. ’Mijn pleegzusje overleed drie weken nadat ik mijn vader in Wales had gevonden.’ Haar zoektocht naar haar vader begint, verklapt ze, in het Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek.

’Nadat ik eerst tevergeefs zelf naar mijn roots had gezocht, ben ik naar Groesbeek gegaan. Ik liep er een beetje verloren rond, toen een medewerkster mij vroeg of ik een bevrijdingskind was. En toen gaf ze me het adres van de Vereniging Bevrijdingskinderen.’ De vereniging brengt Thea van Dinther op het juiste spoor. ‘Ik had tot die tijd geen informatie over mijn vader, behalve een foto en een naam.’

Nadat ze in mei 1995 wordt overmand door emoties door alle media-aandacht voor vijftig jaar bevrijding, gaat Thea’s moeder nog eens op zoek in haar oude spullen naar informatie over soldaat Thomas. ‘Ze vond een briefje met daarop een legeronderdeel en een nummer. Dat kreeg ik van haar en het was het begin van mijn zoektocht.’

De Vereniging Bevrijdingskinderen gaat met Thea van Dinther op zoek naar haar vader. ‘Ik heb veel hulp gehad van de mensen van de Vereniging Bevrijdingskinderen. Ze hebben me allerlei adviezen aan de hand gedaan. Met hun hulp heb ik brieven gestuurd naar officiële instanties, en uiteindelijk met hulp van een zoekster uit Engeland zijn er toen adressen gevonden van naamgenoten in Wales en aan die mensen hebben we brieven met een foto gestuurd.’

Een van de brieven komt in handen van de zoon van Thea’s vader; haar halfbroer heeft dezelfde initialen als zijn en haar biologische vader. Hij herkent de foto en gaat ermee naar zijn ouders. Het is najaar 1998.

De Nijmeegse krijgt contact met haar halfbroer en ze blijkt nog drie halfzussen te hebben. Ze lijkt, gek genoeg, van alle kinderen het meest op haar vader. Ook schijnt ze veel op haar oma (de moeder van haar vader) te lijken. ‘Ik ben blij’, zegt ze, ‘dat ik uiteindelijk genoeg informatie heb gehad om mijn vader te vinden en dat ik hem ook heb mogen ontmoeten.’

Charlie Horn

Charlie Horn (64) uit Ermelo is een van de drijvende krachten achter de Vereniging Bevrijdingskinderent. De vereniging tracht tijdens haar ruim twintigjarige bestaan geallieerde soldaten die kinderen bij Nederlandse meisjes en jonge vrouwen hebben verwekt op te sporen.

‘Naar schatting zijn na de bevrijding ongeveer zevenduizend kinderen geboren uit relaties van wie de vader een geallieerde soldaat is’, zegt Horn. ‘Twaalfhonderd kinderen hebben met onze hulp hun vader teruggevonden.’ De vereniging heft zichzelf in 2006 op. Er worden nauwelijks of geen vaders of familieleden meer gevonden.

Heel af en toe wordt er nog een bevrijdingskind met de vader of familieleden verenigd.  ‘Bevrijdingskinderen komen nog wel geregeld bijeen, als een soort van reünie’, vertelt Horn. ‘We overwegen de vereniging nieuw leven in te blazen. Niet om opnieuw te zoeken naar vaders maar om het gedachtegoed van bevrijdingskinderen levend te houden.’ Op 9 mei is er een bijeenkomst van zonen en dochters van Nederlandse meisjes en Canadese, Britse en Amerikaanse soldaten in Apeldoorn. Ze bezoeken dan het defilé met Canadese veteranen.

‘Er is’, zegt Horn, ‘een tijd geweest dat bevrijdingskinderen naar het defilé in Apeldoorn gingen in de hoop hun vader daar te vinden. Die wens leeft bij een enkeling nog steeds. Maar die kans is 65 jaar na dato wel heel erg klein geworden.‘

De Ermeloër behoort samen met onder anderen Thea van Dinther uit Nijmegen tot de gelukkigen die hun vader hebben gevonden. Zijn eigen zoektocht leidt niet tot een ontmoeting met zijn vader: Charlie Hislop uit Hope in British Columbia, Canada. ‘Mijn vader is in 1971 gestorven. Hij heeft zich, kun je zeggen, dood gedronken. In 1942 is hij als militair boven Afrika gedropt en hij heeft drie jaar in oorlogssituaties gezeten. Hij kwam terug met een oorlogstrauma en daar kon hij uiteindelijk niet mee omgaan.’

De vader van Charlie Horn is getrouwd wanneer hij vecht in Europa. ‘Maar hij dacht dat hij gescheiden was’, zegt zijn zoon. ‘Zijn vrouw wilde namelijk ook naar Europa, als frontverpleegster maar al die meiden moesten vrijgezel zijn. Toen hebben ze de scheiding geregeld, dat dacht mijn vader althans, hij dacht dat hij vrijgezel was toen hij hier mijn biologische moeder leerde kennen.’

Bij haar groeit Charlie niet op. Zijn jeugd brengt hij door in Groningen bij pleegouders. Beiden zijn overleden. ‘Gevoelsmatig zijn zij mijn echte vader en moeder’ zegt hij. 

Horn vindt zijn Canadese familie op 27 februari 1999. Een hechte band ontstaat. ’Ik heb in Canada twee broers en twee zussen. Hun moeder, ze is in 2008 overleden, beschouwde mij als haar vijfde kind. Dat is de ultieme acceptatie voor een bevrijdingskind.’

‘Weet je wat zo bizar is?’, gaat Horn in een adem verder. ‘Ik ken de kinderen van mijn vader in Canada wel, maar de kinderen die mijn biologische moeder hier in Nederland heeft gekregen niet.’ Hij noemt hun namen: Henk, Theo, Nico, Thea. ‘Thea is van dezelfde generatie als mijn twee zoons. Mijn oudste zoon heeft mijn zusje een keer gezien. Nee, er is daarna geen contact geweest.’

In mei 2000 bezoekt Charlie Horn het graf van de man naar wie hij is vernoemd. ‘Toen zei mijn halfzus iets onvergetelijks, namelijk dat het voor haar de eerste keer was dat ze bij haar vaders graf stond sinds de begrafenis in 1971.’ Dit had alles te maken met het oorlogstrauma en het gedrag hierdoor van onze vader.

Bevrijdingskinderen zijn, zou je kunnen zeggen de ‘oudste’ Nederlanders die de oorlog niet hebben meegemaakt. Horn: ’Dat ik een bevrijdingskind ben, heeft voor mij een speciale betekenis. Elk kind van een bevrijder zal je vertellen dat het trots is op zijn vader.‘

Maar aan de andere kant is er een groot gemis, het gemis dat een kind van een buitenlandse soldaat niet bij zijn echte vader en moeder is opgegroeid. ‘Ik heb mijn vader nooit ontmoet‘, zegt Horn. ‘Maar ik weet wie hij is geweest.’

Canadese scholieren in Gelderland

In de ochtenduitzending van Goedemorgen Gelderland staat ochtendverslaggever René Arendsen stil bij het bezoek van ruim 2400 Canadese scholieren aan de herdenkingsplechtigheden in Gelderland op 4 mei en het bevrijdingsfeest een dag later in Wageningen. Deze jongeren zijn 14 tot en met 16 jaar en komen van ruim 85 scholen uit heel Canada.

De reis van de scholieren is georganiseerd door EF Educational Tours in Toronto. Volgens woordvoerder Greg Owen gaan de jongeren ook naar plaatsen als Parijs, Londen, Brugge en Normandië. ‘We zijn uiteraard in Wageningen op Liberation Day’ zegt Owen, die verscheidene keren in Nederland is geweest om het bezoek voor te bereiden.

Verspreid over Nederland liggen 7600 gesneuvelde Canadese soldaten begraven. De Canadese jongeren gaan onder meer naar de Canadese begraafplaatsen in Holten en Groesbeek en ze wonen evenementen bij in Voorthuizen en Apeldoorn.

Een groep van 850 Canadese leerlingen en docenten is tussen 7 en 10 mei op bezoek in Duitsland waar ze onder meer een bezichtiging hebben in Berlijn. Ook gaan er leerlingen naar Amsterdam voor een bezoek aan het Anne Frank Huis. Greg Owen: ‘Er zijn verder leerlingen bij die in Normandië zijn voor een bezoek aan de plek waar de geallieerden in 1944 landden. Zij reizen via Brugge naar Nederland.’

De Europese tournee maakt deel uit van een studieprogramma. De Canadese leerlingen zijn gekoppeld aan landgenoten die in de Eerste of Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen en door onderzoek te doen leren ze meer over de levens van de militairen. Owen: ‘Er zijn ook kinderen bij die Nederlandse voorouders hebben.’

Owen is 41 jaar en hij zegt trots te zijn dat door de inzet van zijn landgenoten in de Tweede Wereldoorlog zijn eigen drie kinderen in vrijheid opgroeien. Maar ook nu nog is er oorlog in de wereld, weet Owen: ’Een vriend van mij staat op het punt om naar Afghanistan af te reizen.’

Bij zijn tot dusver enige bezoek aan de Canadese begraafplaats in Groesbeek ontmoet Owen een vrouw van dan 75. ’Ze stond bij het graf van haar vader die in Nederland was gesneuveld. Ze was toen tien jaar. Dat vond ik zeer aangrijpend.’