Maaike de Glee en Ellen Kamphorst verslaan voor Omroep Gelderland de rechtszaak tegen Fouad el M. Hij is verdachte in de dubbele moordzaak op de Nijmeegse Mientjes in 2003. De twee buurvrouwen Mientje Thijssen (75) en Mientje Aarts (69) werden met messteken om het leven gebracht. De verdachte zocht in het huis van Mientje Thijssen naar een grote som geld. Zeven jaar later, in februari 2010,  is Fouad el M. in Marokko aangehouden. 

Nederland heeft geen uitleveringsverdrag met Marokko en dus is het hele dossier aan Marokko overgedragen. Het is pas de derde keer dat een Nederlandse rechtszaak in Marokko wordt behandeld. Een delegatie van politie, justitie en de nabestaanden woont de rechtszaak bij.  

Tweets over het verloop van de rechtszaak

 

Dinsdag 10 oktober 

Na een weekend bijkomen in Nederland zijn de nabestaanden van Mientje Aarts en een ingekrompen delegatie van de Nijmeegse politie en justitie uit Arnhem vandaag wederom afgereisd naar de Marokkaanse stad Nador.

Morgen staat er opnieuw een inhoudelijke zitting gepland tegen verdachte Fouad el M. Wij zijn dit keer niet afgereisd naar Nador, omdat het te onzeker is of de zaak morgen kan worden afgerond. Het is goed mogelijk dat de advocaat van de verdachte opnieuw vraagt om meer getuigen te horen. Dat verzoek deed hij vorige week ook al, maar toen werd dat verzoek door de Marokkaanse rechtbank niet ingewilligd. Morgen zou dat zomaar anders kunnen zijn, waardoor de zaak weer wordt uitgesteld. Niemand weet het. Voor ons reden om de zaak vanuit Nederland te volgen.

De delegatie die nu weer aanwezig is in Nador heeft er nog steeds wel vertrouwen in dat de zitting van woensdag zal leiden tot een uitspraak.

Een week geleden schreven we het ook al, maar morgen is weer een spannende dag voor iedereen die betrokken is bij de zaak, zoals de zoon van Mientje Aarts, René.  Zal hij morgen zijn ex-geliefde dan echt in de ogen kunnen kijken. Zal hij morgen eindelijk horen, of en zo ja waarom Fouad zijn moeder heeft vermoord? En zal hij morgen, net als vorige week weer naar voren worden geroepen door de officier van justitie om te getuigen? Krijgen hij en zijn zus Nellie morgen de kans om morgen het boek te sluiten? Zal na al die jaren van onzekerheid eindelijk een periode van rust aanbreken?

Het antwoord is: misschien. Over vierentwintig uur weten we het. De nabestaanden hopen dat de verdachte wordt veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. In Marokko bestaat op papier nog steeds de doodstraf, maar als die straf al wordt opgelegd wordt die in hoger beroep altijd omgezet in een levenslange gevangenisstraf.

In Nederland betekent levenslang dat de gevangene echt nooit meer vrij komt. In Marokko betekent levenslang minimaal dertig jaar cel. Daarna kan de gevangene bij de koning om gratie vragen. Of Fouad  daadwerkelijk wordt veroordeeld is tot het laatste moment spannend. Het is onzeker of de Marokkaanse rechtbank het bewijs, verzameld door de Nijmeegse recherche, ook voldoende vindt om hem te veroordelen.

Of de verdachte in de Mientjeszaak een straf krijgt en zo ja welke zullen we wellicht morgen weten. Elf uur Marokkaanse tijd, één uur Nederlandse tijd gaan de deuren van het Cour D'Appel  in Nador weer open. Een spannende dag. Wederom.

Vrijdag 7 oktober - de vijfde dag

De laatste dag in Nador is, nu de zaak is uitgesteld, voor iedereen een rustige. De familie bekijkt het stadje, loopt langs de gevangenis waar Fouad el M. zit en bezoekt de naastgelegen Spaanse enclave. Wij willen graag nog wat shots van de omgeving maken, voor een eventuele volgende rechtszaak. Bovenaan ons lijstje staat de gevangenis waar Fouad zit.

Alles wat we er de afgelopen dagen over gehoord hebben, blijkt waar. De gevangenis ligt midden in de stad. In de omgeving van de gevangenis is het een enorme drukte. Als gevangene in Marokko heb je het redelijk goed als je familie je goedgezind is. Vrouwen met tassen vol eten verdwijnen achter de dikke gevangenismuur.

Net als bij alle overheidsgebouwen weten we dat we moeten oppassen met filmen. Ondanks de officiële filmvergunning die we hebben, houden de beveiligers niet van camera's. We filmen eerst van een afstand, dan vanuit een zijstraatje en als allerlaatste voor de gevangenispoort. En jawel, zo gauw als de bewaker ons ziet, moeten we naar binnen komen. Toch wel een tikkie nerveus door zijn agressieve bewegingen volgen we hem. Daar staan we. Maaike heeft de camera in de rugtas, Ellen en Harm (Graat, journalist van de Gelderlander) proberen zo te gaan staan dat ze onze camera niet afpakken. De deur gaat op slot. Een zestal bewakers bemoeit zich met ons, we geven onze filmvergunning af en proberen alle indrukken goed op te slaan. De vrouwen die zich legitimeren, de tranen, het eten, een busje met gevangenen dat komt aanrijden. Vanaf de plek waar we staan, kunnen we het cellencomplex niet zien, helaas.

Een aardig Marokkaans meisje dat in Duitsland woont, wil wel even voor ons tolken. We zijn immers buren, zo zegt ze lachend. Uiteindelijk willen de bewakers dat we ons materiaal wissen. Harm en Ellen deleten onder toeziend oog van een groep bewakers de foto's van hun mobiel. Maaike zegt dat ze geen telefoon heeft. We maken ons zorgen om onze camera. Dat materiaal willen we echt niet kwijt. De Duitse vrouw zegt dat we er gewoon niets over moeten zeggen, misschien hebben ze de camera wel niet eens goed gezien. Uiteindelijk mogen we vertrekken, we durven niet meer te vragen of we nog even bij Fouad langs mogen. Want hoewel we de gevangenis heel graag nog wat beter hadden willen bekijken, zijn we blij dat we weg mogen. De foto's van Maaike haar toestel mailen we naar Harm, we voelen ons toch wel een beetje schuldig dat we hem in deze situatie gebracht hebben.

Deze dag moeten we ook beslissen wat we doen met de volgende zittingen. Wonen we de rechtszaak van volgende week woensdag bij of niet. Honderd procent garantie dat de zaak dan wel inhoudelijk wordt behandeld, krijgen we niet. Alle voors en tegens worden tegen elkaar afgewogen. Het beste verhaal halen we in Marokko, alle betrokkenen reizen immers weer af.

Maar met al het beeld dat we hebben kunnen we, indien de zaak doorgaat, ook prima een verhaal maken vanuit Nederland. De zaak kan volgende week weer worden aangehouden. Wat doen we daarna, reizen we dan weer af en zo ja, hoe vaak blijven we dat doen?

Afreizen naar Marokko kost toch geld. De zaak volgen vanuit Arnhem is natuurlijk veel goedkoper.

Uiteindelijk in beslist de hoofdredactie in overleg met ons om in elk geval volgende week niet weer af te reizen naar Nador.

We zijn het eens met de beslissing, al balen we flink. Een journalist wil immers het beste verhaal maken. We zijn dankbaar voor de afgelopen week. Een ervaring die we van ons leven niet meer vergeten. Toch zijn we ook blij dat we weer naar huis gaan. We verlangen naar een zacht bed, een warme douche, naar ontspanning. Het enige wat we echt zullen missen is de Marokkaanse zon.

Donderdag 6 oktober - de vierde dag

De Marokkaanse rechtbank heeft besloten de zaak een week uit te stellen. Dit besluit slaat in als een bom. De familie van Mientje Aarts is ontroostbaar. Ze wisten dat ze met dit scenario rekening moesten houden, maar hadden zo gehoopt Marokko morgen te verlaten in de wetenschap dat de (vermoedelijke) moordenaar van hun moeder, zus en oma voor lange tijd achter de tralies verdwijnt. De teleurstelling is er ook bij de delegatie van politie en justitie. Ook zij hadden op een afronding gehoopt. Zij zullen volgende week opnieuw afreizen om de volgende zitting bij te wonen. Ook bij ons is de teleurstelling groot. Het gevoel dat we hier voor de tweede maal voor 'niets' zijn afgereisd is er nog steeds een beetje. Hoewel we natuurlijk nog steeds wel het laatste nieuws over de rechtbankzaak volgen en vertellen op radio, televisie en internet.

Stiekeme foto in de rechtszaal

De zittingsdag van gister is er één die we nooit zullen vergeten. Net als in Nederland zitten er voorin de zaal drie rechters, een officier van justitie en een griffier in toga. Verder gaat alles hier anders. De rechtbank opende de zittingsdag met het voorlezen van een vers uit de koran. Misschien wel vijftig verdachten moesten voorkomen. Om beurten worden hun zaken besproken en afgewerkt. Om de zittingsdag zo vlot mogelijk te laten verlopen, liggen de dossiers op bureaus van de rechters klaar. De stapels groene dossiers zijn zo hoog dat één van de rechters niet eens te zien is.

In Nederland is het de normaalste zaak van de wereld dat rechters een zitting schorsen als ze met elkaar willen overleggen. Hier in Marokko kost dat teveel tijd, omdat er zoveel zaken op een dag behandeld moeten worden. Als de rechters overleggen steken ze hier gewoon de koppen bij elkaar voorin de zaal, terwijl ze een groen dossiermapje voor hun gezicht houden.

Deze rechtszaken staan op de planning.

Nadat er zo'n tien zaken behandeld zijn, is verdachte Fouad el M. aan de beurt. Hij ziet er hetzelfde uit als drie maanden geleden. Klein, kalend en gezond. De nabestaanden barsten in tranen uit en wij kijken gespannen toe. Op een gegeven moment wordt René, de zoon van Mientje Aarts en ex-geliefde van Fouad, opgeroepen als getuige. Hij hoeft niets te zeggen, maar staat twee meter van Fouad af. Een heftig moment; René kijkt Fouad aan, Fouad kijkt René aan, maar hun blikken kruisen elkaar niet. Een heftig moment.

Binnen een kwartier is het afgelopen en staan we gedesillusioneerd buiten. De zitting is aangehouden. De familie is zwaar teleurgesteld en wij ook.

De achterkant van de rechtbank

Vanwege het tijdsverschil, slaat bij ons ook gelijk de stress toe. Snel de webredactie bellen, gelijk de radiouitzending in. Nog anderhalf uur tot de tv-uitzending en we moeten de items met een trage internetverbinding versturen. We nemen snel de benodigde interviews op, monteren en overleggen met onze eindredacteuren. Vijf minuten voor de tv-uitzending in Arnhem begint is ons verslag door. We voelen ons opgelucht omdat het gelukt is in elk geval het verhaal zoals het is te vertellen op televisie. Toch blijft de teleurstelling overheersen, dat de zaak niet is afgerond.

Volgende week woensdag staat verdachte Fouad el M. opnieuw voor de rechter. De rechtbank, het Openbaar Ministerie, de advocaat van de verdachte en de advocaat van de nabestaanden zeggen stuk voor stuk dat ze er klaar voor zijn. Maar of het dan tot een eis en een uitspraak komt: Insha'Allah. Alleen als God het wil, zoals ze hier zeggen.

Woensdag 5 oktober - de derde dag

Een spannende dag vandaag. Voor ons omdat we nog nooit een rechtszaak hebben gevolgd in Marokko. Voor de rechercheurs, die vandaag gaan horen of al die uren werk daadwerkelijk uitbetaald gaan worden in de vorm van een veroordeling. Maar vooral een hele spannende en waarschijnlijk ook emotionele dag voor de nabestaanden. Zij zullen na al die jaren oog in oog staan met de man die verdacht wordt van de moord op hun moeder en oma.

De rechtbank waar de zitting vandaag is, is een imposant gebouw. De vloeren zijn van marmer en de plafonds zijn beschilderd met prachtige motieven. In de centrale hal hangt een goudkleurige kroonluchter. Kortom een rechtbank die op ons veel indruk maakt.

Net als de vorige keer hebben we via de Nederlandse ambassade in Marokko een filmvergunning gekregen. Daarop staat dat we toestemming hebben om in Nador te filmen. En net als de vorige keer vinden de hoge bestuurders onze vergunning niet voldoende.

Gisteren filmden we al voor de reportage voor het gerechtsgebouw,maar voor we ook maar één shot maakten wilde er meteen een hoge bestuurder van de rechtbank met ons praten.

Verslaggever Ellen Kamphorst filmt voor het gerechtsgebouw

Na een lange preek in half Frans, half Arabisch gaat hij toch akkoord met onze vergunning. We mogen filmen voor het gebouw. Eenmaal weer buiten met onze camera en het plaatsen van het statief worden we opnieuw naar binnen geroepen door de bewaker.

De president van de rechtbank wil nu met ons praten. Hij gaat niet akkoord met onze vergunning afgegeven door het Marokkaanse ministerie van Communicatie. Hij wil dat we voor we opnames maken eerst toestemming vragen aan het Marokkaanse ministerie van Justitie.

Een Engelse leraar die toevallig ook op dat moment in de rechtbank is, wil voor ons wel een brief schrijven in het Arabisch met ons verzoek.

Om eerlijk te zijn: nog steeds is ons niet helemaal duidelijk wat we nu hebben aangevraagd, maar deze nieuwe vergunning zal ons vandaag helpen om te filmen bij en wellicht in de rechtbank.

Verslaggever Maaike de Glee monteert een item

De nabestaanden van Mientje Aarts zijn inmiddels aangekomen in Nador. Ze zijn zeer gespannen voor de zaak van vandaag, maar ook opgelucht dat het moment waar ze al zolang op wachten, nu eindelijk is aangebroken.

Volledige zekerheid over het doorgaan van de zaak vandaag krijgen we van niemand. Tijdens de zitting kunnen de rechters alsnog beslissen om, net als in Nederland, de zaak toch nog een keer uit te stellen.

Een spannende dag dus, maar zeer waarschijnlijk niet de laatste rechtbankdag in Marokko. Want als de verdachte wordt veroordeeld, is de kans groot dat hij in hoger beroep gaat. Het zal dan nog wel even duren voordat de familie het boek definitief kan sluiten, maar de rechtszaak van vandaag zal in ieder geval helpen.

Dinsdag 4 oktober - de tweede dag

Nador is een klein havenstadje in Marokko. Het verschil tussen arm en rijk is groter dan in Nederland en dat valt op. We hebben de mooiste, snelste, duurste auto's gezien, maar er zijn ook veel fruitverkopers met oude karren die worden voortgetrokken door, vaak kreupele, muilezeltjes.

Verslaggever Ellen Kamphorst bij een muilezel

Langs de weg zien we oude krotten staan waar hele gezinnen in wonen, en die staan recht tegenover de de prachtige villawijken. Het is ook in deze rijke buitenwijk waar het afgelopen jaar een nieuwe rechtbank is gebouwd. De nieuwe rechtbank is sinds een maand open en hier zal morgen de zaak tegen Fouad el M. dienen.

Een andere rechtbank dus dan tijdens de pro-forma zitting van juli en dus nemen we een kijkje. Op het moment dat we een fotootje van het mooie, nieuwe gebouw willen maken, worden we gelijk al toegesproken door beveiligers van het gebouw. Ze hebben het hier niet op foto's maken en zijn ontzettend achterdochtig.

Ook 'gewone' Marokkanen hebben het niet op camera's. Zo maken we verschillende shots van het leven op straat. Door veel mensen worden we boos in het Berbers toegesproken dat ze absoluut niet gefilmd willen worden. Wat een verschil in Nederland waar je op de openbare weg gewoon als journalist mag filmen.

De agenten deze dagen extra streng. De koning is nog steeds in de stad en dat is goed te merken. Op iedere hoek van de straat staat een agent in zijn mooiste uniform. Ze hebben zelfs handschoenen aan in deze hitte, het is 's middags boven de dertig graden. Veel straten zijn afgezet door deze agenten. Als ze op een gegeven moment wel erg zenuwachtig beginnen te zwaaien weten we genoeg. De koning is in de buurt. We parkeren de auto, lopen naar het hek en nadat beveiligers in auto's en motoren zijn langs gescheurd is daar de koning van Marokko. In een enorme Mercedes raast hij langs. We zien slechts een zwaaiende arm.

Het is ook de aanwezigheid van deze koning die bijna onmogelijk maakt om een hotelkamer te boeken in Nador. Zeker als je er acht nodig, zoals de delegatie van politie en justitie. Een rechercheur van de Nijmeegse politie en twee tolken zijn daarom zondag ook al hier naar toe afgereisd om de hotelkamers te boeken voor de hele delegatie

Halverwege de ochtend krijgen we zelfs het signaal dat het wel eens niet zou kunnen gaan lukken en dat de delegatie niet afreist naar Nador.

Onze hoteleigenaar vindt dat niet kunnen, en heeft ineens toch genoeg kamers. Een hele opluchting, want je moet er toch niet aan denken dat na de teleurstelling van vorige keer in juli, toen de familie al op Schiphol stond om af te reizen, ze nu de zaak niet kunnen bijwonen omdat er geen hotelkamers zijn.

Vanmiddag vliegt de delegatie en de familie van Mientje Aarts vanaf Brussel hier naar Nador toe. Voor hen zullen de aankomende dagen zwaar worden, want na acht jaar zullen de verdachte van de moord op hun moeder weer zien. Na al die tijd zal de zoon van Mientje Aarts ook zijn ex-geliefde weer in de ogen kunnen kijken. Eerder vertelde hij ons al dat hij al jaren naar dat moment uitkijkt, maar er ook tegenop ziet. De familie weet zeker dat Fouad de moordenaar is hoopt op één vraag antwoord te krijgen: “Waarom, waarom heeft hij het gedaan?”

Maandag 3 oktober - de eerste dag

We zijn in Nador en we zijn in goed gezelschap. De koning van Marokko is namelijk op bezoek in dit kuststadje. Wat hij komt doen is ons nog niet duidelijk, wel dat hij veel mensen nodig heeft om zijn taak uit te voeren. Alle hotels in de stad zijn geboekt, voor het personeel van de koning.

Gisteravond waren we heel blij dat we zonder veel problemen door de douane kwamen. En dolgelukkig dat de man van ons autoverhuurbedrijf op de afgesproken tijd op de afgesproken plek stond. Alleen nog even naar het gereserveerde hotel rijden en dan lekker naar bed. Niet dus!

Ook ons hotel was vol geboekt en we konden er niet meer terecht.

Nu is het niet zo dat we onvoorbereid hier naar toe zijn afgereisd. Twee weken geleden hebben we ons hotel geboekt. Toen we hoorden dat de koning Nador zou bezoeken hebben we onze tolk nog langs het hotel gestuurd om de boeking te controleren, zodat we hier niet laat op de avond voor een dichte deur zouden komen te staan. Maar niets was minder waar!

Ondanks dat onze tolk vol hield dat boeking oké was, dacht de receptionist van het hotel daar gisteravond heel anders over. In zijn boeken stond niets over twee Nederlandse journalistes en het hele hotel was volgeboekt. Hij belde nog wel een aantal andere hotels in de stad, maar ook die hadden geen plek voor ons.

Na een uur praten zijn er twee oplossingen (inmiddels was het 02.00 uur Nederlandse tijd (hier in Marokko is het uur uur vroeger). 1) We logeren bij de zus van onze tolk (die speciaal voor ons is wakker gebeld). Zij woont vlakbij de luchthaven in de buurt. 2) We gaan in een dorpje verderop in een hotel slapen. Omdat we ons enigszins bezwaard voelen om bij de zus van onze tolk te slapen besluiten we voor het hotel te kiezen.

De agent wil ons niet alleen over straat laten rijden, dus rijdt hij voor ons uit naar het naastliggende stadje. We komen werkelijk in niemandsland; de straat is één grote afvalbak en groepjes mannen staan op straat te eten.

Normaal zouden we onmiddellijk rechtsomkeer maken, maar aangezien het te gevaarlijk is om op straat te blijven rond rijden besluiten we onze huurauto te parkeren en met de agent achter een groepje jongens aan te lopen. De agent spreekt de jongens nog streng toe, zij moeten op onze auto letten. Om de woorden van de agent nog wat kracht bij te zetten geven we ze een paar dirham.

Eindelijk hebben we dan een slaapplaats. We worden opgewacht door een groepje volwassenen, een krijsende baby en een schildpad en zijn allang blij dat we niet in onze auto hoeven te slapen. Het is er smerig, er zijn geen lakens, geen kussens, er is geen wc of badkamer, maar er staan twee bedden. En dus vallen we in slaap. De nacht is kort en onrustig, vanwege de baby, straatgeluiden en gekriebel van dekens en ongedierte.

Verslaggever Maaike de Glee in een straatje in Nador

Vanmorgen zijn we zo vroeg mogelijk het hotel uit gevlucht op zoek naar een betere slaapplek voor de komende vier nachten. Maar we zijn niet de enige die jacht maken op een vrije hotelkamer in Nador. Een trio kwartiermakers van de Nijmeegse politie moet voor morgen (dinsdag), minimaal acht kamers hebben gevonden. Dan komen namelijk een hele delegatie van justitie uit Arnhem, politie en de nabestaanden van Mientje Aarts naar Nador om de zaak woensdag bij te wonen.

Wij hebben vanochtend geluk. Bij ons eerder geboekte hotel is nu ineens wel een kamer vrij.

28 september - de vorige keer

De rechtszaak tegen Fouad el M. wordt op 5 oktober inhoudelijk behandeld. Eigenlijk stond de behandeling gepland voor 6 juli van dit jaar en dus waren we toen ook in Marokko. Op het laatste moment werd duidelijk dat de rechtszaak slechts pro forma was. Een grote teleurstelling, voor ons, maar vooral voor de delegatie uit Nederland.

Toch was de reis niet voor niets, het bleek een goede generale repetitie, omdat een verslag maken in Marokko heel wat anders is dan wat we gewend zijn in Gelderland. Het begon al op het vliegveld, Nador blijkt geen toeristische bestemming. We zijn de enige autochtone Nederlanders in het vliegtuig. En bij de douane blijkt dat er in Marokko anders tegen journalisten wordt aangekeken dan in Nederland.  Onze filmvergunning en apparatuur worden aandachtig bestudeerd en als we op straat filmen staan er gelijk drie agenten en beveiligers om ons heen die de filmvergunning willen controleren.

Naast het werken in de bloedhitte (40 graden) en technische problemen (het doorsturen van de items gaat vanuit een internetcafe) is het vooral heel bijzonder om te zien hoe een rechtszaak in Marokko verloopt. We mogen de verdachte zelfs filmen. 

En nu gaan we dus terug. De filmvergunning is net als de vorige keer, op het laatste moment, rondgekomen. We hebben een begin gemaakt met het verzamelen van al die apparatuur die mee moet om de rechtszaak voor radio en tv en internet te verslaan.  We hebben veel contact met de familie, politie en justitie. Zij hopen allemaal dat er een einde komt aan al die jaren van onzekerheid. Van hen mag het wel 5 oktober zijn en ook wij zijn er klaar voor. Nu maar hopen dat de rechtbank in Marokko dat ook is.